Ιερές Μονές

ΑΡΙΘΜ. 229/2011/11 (ΦΕΚ 253 Α/2-12-2011) : Περί προστασίας των διαλελυμένων και ερημωθεισών Ιερών Μονών και των Εκκλησιαστικών Μνημείων.

ΑΡΙΘΜ. 229/2011/11 (ΦΕΚ 253 Α/2-12-2011) : Περί προστασίας των διαλελυμένων και ερημωθεισών Ιερών Μονών και των Εκκλησιαστικών Μνημείων.

Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΡΧΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Έχουσα υπ’ όψιν:

1. τας διατάξεις των άρθρων 3 παρ. 1, 7 παρ. 3 εδαφ. 1, 13, 17 παρ. 1, 111 παρ. 1 Συντ. 1975, 17, 105 Συντ. 1952, 19 Συντ. 1927, 17, 109 Συντ. 1911, 17, 103 Συντ. 1864, 12, 103 Συντ. 1844,

2. την διάταξιν του άρθρου 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της Ε.Σ.Δ.Α. και την απόφασιν Ευρ.Δ.Δ.Α. της 9.12.1994 Ι. Μοναί κατά Ελλάδος (10/1993/405/483-484)

3. τας διατάξεις των άρθρων 1 παρ. 4, 3, 4 περ. ε, 9, 29 παρ. 2, 42, 39 παρ. 3 εδαφ. 2, 46 παρ. 2 και 62 παρ. 2 του Ν. 590/1977 «Περί του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος» (Φ.Ε.Κ. Α΄ 146),

4. τα από 25.9.1833 και υπ’ αριθμ. 1/1833 Β.Δ/τα (ΦΕΚ 1/13.2.1833)

5. τα άρθρα 73 παρ. 1 του Ν. 3028/2002 (ΦΕΚ Α΄ 153), 88 του Ν. 2200/1940 (ΦΕΚ Α΄ 42) και 7 του Ν. 3800/1957 (ΦΕΚ Α΄ 56),

6.  την ανάγκην θεσπίσεως κανονιστικού πλαισίου δια την διάσωσιν της Ιερότητος και του μνημειακού χαρακτήρος των διαλελυμένων και ερημωθεισών Ιερών Μονών της Εκκλησίας της Ελλάδος, ως και δια την καταγραφήν, διάσωσιν και αξιοποίησιν της περιουσίας των, εν όψει της από πολλού χρόνου εκθέσεώς των εις την εγκατάλειψιν και διαρπαγήν ενίοτε δε και εις την βεβήλωσιν του Ιερού και μνημειακού χαρακτήρος αυτών,

7. την από 5.5.2010 γνωμάτευσιν του Ειδικού Νομικού Συμ­βούλου της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος,

8. την από 21.4.2010 πρότασιν της Δ.Ε. της Ε.Κ.Υ.Ο.

9. την από 6.5.2010 απόφασιν της Δ.Ι.Σ., ψηφίζει: Τον υπ’ αριθμ. 229/2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΝ έχοντα ούτω:

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 229/2011

«Περί προστασίας των διαλελυμένων και ερημωθεισών Ιερών Μονών και των Εκκλησιαστικών Μνημείων»

Άρθρον 1

Πεδίον εφαρμογής

1. «Διαλελυμέναι» καλούνται αι Ιεραί Μοναί, των οποίων η παύσις της νομικής προσωπικότητος ή των οργάνων διοικήσεώς των ή η αφαίρεσις της κυριότητος ή διοική­σεως της περιουσίας των προεβλέφθη καθ’ οιανδήποτε διατύπωσιν μέσω νομοθετικών ή διοικητικών πράξεων του Ελληνικού Κράτους και άνευ συντελέσεως αναγκα­στικής απαλλοτριώσεως της περιουσίας των δια της πραγματικής καταβολής αποζημιώσεως.

2. «Ερημωθείσαι» καλούνται αι Ιεραί Μοναί, των οποίων, ασχέτως του χρόνου ιδρύσεώς των, εξέλιπε η μοναστική Αδελφότης, ή εις πάσαν δε περίπτωσιν εις τας οποίας άμα τη εκλείψει της Αδελφότητος δεν έχει διωρισθή Ηγουμενοσυμβούλιον κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 3 του Ν.Δ/τος 374/1947 ή του άρθρου 39 παρ. 5 του Ν. 590/1977.

Άρθρον 2

Διοίκησις

1. Παν στοιχείον της κινητής και ακινήτου περιουσίας των διαλελυμένων και ερημωθεισών Ι. Μονών διοικείται και διαχειρίζεται υπό του επιχωρίου Μητροπολίτου ως περιουσία της Ι. Μητροπόλεως, όστις υποχρεούται να το καταγράψη και διαφυλάττη, δικαιούται δε να το αξιοποιή ή να το καταστήση δι’ αποφάσεώς του Μετόχιον ετέρας Ι. Μονής της επαρχίας του.

2. Ο Μητροπολίτης τηρεί και ως προς αυτάς: α) Κτηματικόν Βιβλίον, όπου περιγράφεται παν ακίνητον κατά τα στοιχεία αυτού, β) Δασολόγιον, ως και γ) Αρχείον Τίτλων και Τεκμηρίων Ιδιοκτησίας, με αντίγραφα συμ­βολαίων, τίτλων ιδιοκτησίας, δικαστικών αποφάσεων, τοπογραφικών διαγραμμάτων και χαρτών, δημοσίων ή ιδιωτικών εγγράφων και εν γένει παντός στοιχείου κρα­τικής ή ιδιωτικής προελεύσεως, ανεξαρτήτως χρόνου εκδόσεως, αποδεικνύοντος την ύπαρξιν κυριότητος ή την άσκησιν νομής παρά των εν λόγω Ι. Μονών επί της περιουσίας των.

3. Προεχόντως δέον να καταγραφή η περιουσία των διαλελυμένων Ι. Μονών δυνάμει του βασιλικού διατάγμα­τος της 25 Σεπτεμβρίου 1833, ως και των λοιπών διαλελυμένων και ερημωθεισών Μονών, και προς τον σκοπόν τούτο αξιοποιούνται, ιδίως, τα αρχεία των κατά τόπον Κτηματικών Υπηρεσιών του Δημοσίου και οι φάκελλοι «Μοναστηριακών» εκ των κεντρικών και περιφερειακών υπηρεσιών των Γενικών Αρχείων του Κράτους.

Εκ παραλλήλου, είναι δυνατόν ο επιχώριος Μητρο­πολίτης να προβή εις εφαρμογήν των άρθρων 88 του Ν. 2200/1940 και 7 του Ν. 3800/1957.

4. Εξουσιοδοτείται δια του παρόντος η Δ.Ι.Σ. όπως προβή εις σύστασιν και κανονίση τα καθήκοντα και την λειτουργίαν Κεντρικής Επιτροπής ή/και Περιφερειακών Επιτρο­πών (παρ’ εκάστη Ιερά Μητροπόλει ή Ιερά Μονή και ως όργανα αυτών) προς καταγραφήν της μοναστηριακής περιουσίας, δι’ ιδιαιτέρας κανονιστικής Αποφάσεως εκδι­δόμενης τη προτάσει τη Δ.Ε. της Ε.Κ.Υ.Ο. ή του επιχωρίου Μητροπολίτου αντιστοίχως, και νομίμως δημοσιευομένης. Αι Επιτροπαί σύγκεινται εκ κληρικών ή/και λαϊκών εχό­ντων καταλλήλους γνώσεις και εμπειρίαν, επί τω τέλει υποβοηθήσεως των Ιερών Μητροπόλεων εις το κατά την παρ. 2 έργον των.

5. Η παράγραφος 1 του παρόντος άρθρου δεν εφαρμό­ζεται εάν η περιουσία των διαλελυμένων ή ερημωθεισών Ιερών Μονών περιήλθεν ήδη καθ’ οιονδήποτε συνταγμα­τικώς νόμιμον τρόπον εις ετέραν Ιεράν Μονήν.

6. Κατ’ εξαίρεσιν, δύναται Ιερός Ναός πάσης οποτεδή­ποτε διαλελυμένης ή ερημωθείσης Ιεράς Μονής (μετά της ανηκούσης αυτή κινητής και ακινήτου περιουσίας), ασχέτως νομικού καθεστώτος λειτουργίας του, εάν έχει τεθή εις την δημόσιαν λατρείαν, να αναγνωρισθή ως Προ­σκύνημα κατά τας διατάξεις του άρθρου 59 παρ. 1 και 2 του Ν. 590/1977.

Άρθρον 3

Ανασύστασις και Καταγραφή

1. Είναι δυνατή η ανασύστασις διαλελυμένης ή ερημωθείσης Ιεράς Μονής κατά την διαδικασίαν του υπ’ αριθμ. 39/1972 Κανονισμού της Εκκλησίας της Ελλάδος (Α΄ 103) και του άρθρου 39 του Ν. 590/1977, ως ισχύουν.

2. Η κατά τα ανωτέρω ανασύστασις επιτρέπεται και εάν η διαλελυμένη ή ερημωθείσα Ιερά Μονή έχει περι­έλθει αναγκαστικώς, δια νομοθετικής ή διοικητικής πρά­ξεως, ή δι’ αποφάσεως του επιχωρίου Μητροπολίτου εις ετέραν Ιεράν Μονήν, μη απαιτουμένης της συναινέσεως της τελευταίας δια την ανασύστασιν.

3. Δεν απαιτείται επανίδρυσις εις περίπτωσιν ερημωθείσης Μονής, δια την οποίαν υφίσταται, άνευ ρητής καταργήσεώς της, νομοθετική ή διοικητική πράξις του Ελληνικού Κράτους περί ιδρύσεώς της.

4. Εις πάσαν περίπτωσιν (επικειμένης) επαναλειτουρ­γίας Ιεράς Μονής ο επιχώριος Μητροπολίτης δια αποφάσεώς του δύναται να μεταβιβάζη εις το (υπό ίδρυσιν ή) ιδρυθέν νομικόν πρόσωπον αυτής το δικαίωμα διοική­σεως και διαχειρίσεώς της (άχρι επαναλειτουργίας της) διοικουμένης υπό του ιδίου περιουσίας της και παραδίδει κατόπιν της ιδρύσεώς της άπαντα τα εκ των βιβλίων της Ιεράς Μητροπόλεως τηρούμενα αποδεικτικά στοιχεία των εμπραγμάτων δικαιωμάτων της Ιεράς Μονής.

5.  Ο επιχώριος Μητροπολίτης έχει εξουσίαν και κα­θήκον προς ανάδειξιν και προστασίαν έναντι παντός τρίτου του Ιερού χαρακτήρος του Ναού και περιβόλου των διαλελυμένων και ερημωθεισών Μονών της επαρ­χίας του και του περιβάλλοντος χώρου αυτών δια πα­ντός νομίμου μέσου. Ομοίως προστατεύει και άπαντα τα εκκλησιαστικά μνημεία της επαρχίας του κατά την έννοιαν του Ν. 3028/2002, ως εκάστοτε ισχύει.

6.  Εξουσιοδοτείται δια του παρόντος η Δ.Ι.Σ. όπως συστήση Συμβούλιον Εκκλησιαστικών Μνημείων της Εκ­κλησίας της Ελλάδος, Κεντρικόν ή/και Περιφερειακά, δια ιδιαιτέρας κανονιστικής Αποφάσεως, εκδιδόμενης τη προ-τάσει τη Δ.Ε. της Ε.Κ.Υ.Ο. ή του επιχωρίου Μητροπολίτου αντιστοίχως, και νομίμως δημοσιευομένης με αρμοδιότητα την αναγνώρισιν, καταγραφήν εις σχετικόν τηρούμενον υπ’ αυτού μητρώον ή μητρώα, την εκπόνησιν, επεξεργασίαν και εισήγησιν προς την Δ.Ι.Σ. προγραμμάτων προστασίας, συντηρήσεως και αναδείξεως των εκκλησιαστικών μνημεί­ων της Εκκλησίας της Ελλάδος ως και την γνωμοδότησιν επί παντός ζητήματος σχετιζόμενον προς αυτά.

Άρθρον 4

Αι διατάξεις των άρθρων 88 του Ν. 2200/1940 και 7 του Ν. 3800/1957 εφαρμοζόμεναι και επί ακινήτου περιουσίας ανηκούσης εις Ιεράς Μονάς ή προερχομένης εξ αυτών, δια την οποίαν δεν υφίστανται τίτλοι ιδιοκτησίας, συνεπάγο­νται την εντεύθεν υποχρέωσιν ενημερώσεως, αναλόγως, του Κτηματικού Βιβλίου, Δασολογίου ή Αρχείου Τίτλων και Τεκμηρίων Ιδιοκτησίας δια καταχωρίσεως των σχετικών συμβολαιογραφικών δηλώσεων, διαγραμμάτων κ.λ.π..

Άρθρον 5

1. Η ισχύς του παρόντος Κανονισμού άρχεται από της δημοσιεύσεώς του εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Ο Κανονισμός ούτος δημοσιεύεται και δια του επισήμου δελτίου «ΕΚΚΛΗΣΙΑ» της Εκκλησίας της Ελλάδος.

2.  Eκ των διατάξεων του παρόντος Κανονισμού δεν προκαλείται δαπάνη εις βάρος του προϋπολογισμού της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Άρθρον 6

Κάλυψις δαπάνης.

Εκ των διατάξεων του παρόντος Κανονισμού δεν προ­καλείται δαπάνη εις βάρος του προϋπολογισμού της Εκκλησίας της Ελλάδος.

O Κανονισμός αυτός να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήναι, 7 Οκτωβρίου 2011