Η Επέτειος της Ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου στην Πατμιάδα

Η Επέτειος της Ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου

με την Μητέρα Ελλάδα,

 γιορτάσθηκε και φέτος  στην αίθουσα εκδηλώσεων της Σχολής μας, μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα και με έκδηλο τον πατριωτικό ενθουσιασμό, την Παρασκευή, 4 Μαρτίου. Οι Μαθητές όλων των τάξεων απήγγειλαν ποιήματα, ανέγνωσαν διάφορα κείμενα σχετικά με την ιστορία και το γεγονός της Ενσωμάτωσης και η χορωδία απέδωσε θαυμάσια πατριωτικά άσματα και ύμνους. Τον πανηγυρικό της ημέρας, τον οποίο παραθέτουμε κατωτέρω,  εξεφώνησε η Καθηγήτρια της Γαλλικής Φιλολογίας δ. Χαριτωνίδου Ανδρονίκη.

"7η Μαρτίου 1948

Μαζευτήκαμε σήμερα εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο της 7ης Μαρτίου 1948, ημέρα μνήμης, περηφάνιας και συγκίνησης για τα Δωδεκάνησα, και για ολόκληρη την Ελλάδα, καθώς η μέρα αυτή σηματοδοτεί την επίσημη ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στο ελληνικό κράτος. Ωστόσο, για να φτάσουμε στην απελευθέρωση της Δωδεκανήσου μεσολάβησαν πολλά χρόνια γεμάτα θυσίες και αγώνες τόσο από τον ελεύθερο ελληνικό λαό όσο και από τον σκλαβωμένο δωδεκανησιακό λαό. Ας δούμε, λοιπόν, πώς φτάσαμε ως την 7η Μαρτίου 1948.

Η ιστορία της Δωδεκανήσου ξεκινάει από πολύ παλιά και ίχνη της βρίσκουμε σε πολλά νησιά. Χαρακτηριστικά, ο Όμηρος μας περιγράφει τους αγέρωχους Αχαιούς βασιλιάδες να οδηγούν το στρατό τους στην Τροία. Τον ήρωα Τληπόλεμο από τη Ρόδο, το Νηρέα της Σύμης, τον Άντιππο και το Φείδιππο από την Κω. Από τον 5ο αιώνα έως και το 1309 παρουσιάζεται έντονη ανάπτυξη των γραμμάτων, των τεχνών και των επιστημών στην περιοχή. Το 1309 οι Ιωαννίτες ιππότες καταλαμβάνουν τα Δωδεκάνησα, εκτός από την Αστυπάλαια, την Κάρπαθο και την Κάσο, και παραμένουν εκεί μέχρι το 1522, οπότε τα νησιά περιέρχονται στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι Τούρκοι παραχωρούν στα νησιά, εκτός της Κω, προνόμια αυτονομίας και αυτοδιοίκησης, γεγονός που συμβάλλει σημαντικά στην ανάπτυξη του εμπορίου, στην ίδρυση Σχολείων και γενικότερα στη διαμόρφωση ενός ανώτερου για την εποχή εκείνη κοινωνικο-οικονομικού και μορφωτικού επιπέδου.

Πιο συγκεκριμένα, η Σύμη, η Κάλυμνος και η Χάλκη ασχολούνται με την σπογγαλιεία που αποφέρει πολλά κέρδη και οδηγεί σε οικονομική άνθιση τα νησιά. Η Λίνδος στη Ρόδο, η Κάσος, το Καστελόριζο, η Πάτμος και η Σύμη ασχολούνται με τη ναυπηγική και την εμπορική ναυτιλία. Στην Πάτμο ιδρύεται το 1713 και λειτουργεί μια από τις μεγάλες του γένους Σχολές, η Πατμιάδα.

Όταν το 1821 ξεσπά η ελληνική επανάσταση, η συμμετοχή των Δωδεκανησίων είναι πάνδημη και ολόψυχη. Πρώτη επαναστατεί η Κάσος, ακολουθεί η Κάρπαθος, η Χάλκη, η Νίσυρος, η Κάλυμνος, η Πάτμος, η Αστυπάλαια. Πολλοί Δωδεκανήσιοι παίρνουν μέρος στον αγώνα. Ο Εμμανουήλ Ξάνθος, ο Πάτμιος, ιδρυτικό μέλος της Φιλικής Εταιρείας, ο Πατριάρχης Αλεξάνδρειας Θεόφιλος, ο οποίος σηκώνει τη σημαία της Επανάστασης στην πλατεία της Χώρας. Με τους αγώνες τους τα Δωδεκάνησα κατακτούν για λίγο την ελευθερία τους και αποτελούν τμήμα της Ελληνικής Πολιτείας. Όμως, με το πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1830 επιστρέφονται στους Οθωμανούς σε αντάλλαγμα της Εύβοιας, η οποία αποδίδεται στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος.

Ωστόσο, τίποτα δεν είναι όπως πριν! Η φλόγα της επανάστασης εξακολουθεί να καίει στο αίμα των Δωδεκανησίων και η λαχτάρα ένωσής τους με την υπόλοιπη Ελλάδα είναι πιο δυνατή από ποτέ! Τα νησιά εκμεταλλευόμενα την παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αναπτύσσονται με γοργούς ρυθμούς. Δημιουργούνται Κοινοτικά Συστήματα με Δημογεροντία εκλεγμένη από το λαό. Παντού λειτουργούν σχολεία και αναγνωστήρια όπου διαβάζουν το Δυτικό Τύπο και οι ιδέες κυκλοφορούν. Στην Κάσο ιδρύεται Ναυτική Σχολή, στο Καστελόριζο Ιερατική Σχολή, στη Ρόδο κυριαρχεί ο εκπαιδευτικός σύλλογος «Κλεόβουλος». Το ξέσπασμα, όμως, του Ιταλοτουρκικού πολέμου το 1911 θα καθυστερήσει την ένωση της Δωδεκανήσου με τη μητέρα Ελλάδα σαράντα ακόμα χρόνια.

Οι Ιταλοί με επικεφαλής τον αρχιστράτηγο Giovanni Ameglio καταλαμβάνουν την πόλη της Ρόδου στις 5 Μαΐου του 1912 και μέχρι τις 20 Μαΐου και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα εκτός του ακριτικού Καστελόριζου. Αρχίζει έτσι η πρώτη περίοδος της Ιταλοκρατίας των νησιών. Το τέλος του Α’ Παγκοσμίου πολέμου βρίσκει την Ελλάδα με τους νικητές και υπογράφεται στις 10 Αυγούστου του 1920 από τον κορυφαίο Έλληνα πολιτικό, Ελευθέριο Βενιζέλο η συνθήκη των Σεβρών, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία παραιτείται υπέρ της Ιταλίας κάθε δικαιώματος και τίτλου πάνω στα νησιά του Αιγαίου, ενώ με άλλη συνθήκη την ίδια μέρα, η Ιταλία παραιτείται, υπέρ της Ελλάδας, όλων των δικαιωμάτων και των τίτλων της πάνω στα κατεχόμενα υπό αυτήν νησιά του Αιγαίου. Ωστόσο, μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 με τη συνθήκη της Λοζάνης, το 1923, εκχωρούνται τα Δωδεκάνησα και πάλι στην Ιταλία και ξεκινάει μ’αυτό τον τρόπο η δεύτερη περίοδος Ιταλοκρατίας των νησιών με κυβερνήτη τον Ιταλό γερουσιαστή και πληρεξούσιο υπουργό Mario Lago.

Η Ιταλία, αποφασισμένη αυτή τη φορά να ενσωματώσει τα Δωδεκάνησα προχωρεί στον εξιταλισμό τους. Σε μια προσπάθεια να κάμψουν το εθνικό αίσθημα που είναι τόσο ισχυρό στις ψυχές των Δωδεκανησίων, οι Ιταλοί χτυπούν την Εκκλησία και την Παιδεία. Προσπαθούν να υποτάξουν την Ορθόδοξη Εκκλησία και ζητούν να γίνει αυτοκέφαλη, να αποκοπεί δηλαδή από το Οικουμενικό Πατριαρχείο για να περιέλθει έτσι στην κυριαρχία του Πάπα. Απαγορεύουν τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και απειλούν τους δασκάλους με ποινή εξορίας σε περίπτωση που μιλούν και διδάσκουν ελληνικά. Οι Δωδεκανήσιοι ωστόσο δεν λυγίζουν. Ξαναζωντανεύουν τα κρυφά σχολειά από τους παπάδες, τους δασκάλους και όσους γονείς γνωρίζουν γράμματα.

Εύγλωττη είναι η έκθεση του τότε Ιταλού Διοικητή της Δωδεκανήσου Mario Lago προς τον ίδιο το Μουσολίνι, στις 16 Ιουλίου 1925, στην οποία γράφει σχετικά : «Λαμβάνω την τιμή να σας εκθέσω τας βασικάς απόψεις δια την λύσιν ενός από τα δυσκολότερα προβλήματα, τα οποία πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Εννοώ το πρόβλημα του Σχολείου. Παρόλο ότι οι ορθόδοξοι αυτοί πληθυσμοί υστερούν από απόψεως κοινωνικής και πολιτικής εν τούτοις παρουσιάζουν μια τόσο μεγάλη διάδοση της εκπαιδεύσεως, ιδίως της στοιχειώδους. Είναι τόση, ώστε ολίγαι χώραι του κόσμου την υπερτερούν. Η δε παιδεία είναι τόσο στενώς συνδεδεμένη ή μάλλον συνυφασμένη με τη θρησκεία και αποτελούν πλέον τα βασικά χαρακτηριστικά της ατομικότητάς των. Εις αυτήν, την από αιώνων υφισταμένην πνευματική και θρησκευτική οργάνωση, οφείλεται το γεγονός ότι αυτή διετήρησε και μέχρι σήμερον εμψυχώνει και προστατεύει την εθνική τους συνείδηση.»

Στο ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου πολέμου οι Δωδεκανήσιοι σπεύδουν να βοηθήσουν τη μητέρα πατρίδα. Ιδρύεται το Σύνταγμα Εθελοντών Δωδεκανησίων το οποίο δίνει σκληρές μάχες στα βουνά της Αλβανίας, πολεμά ηρωικά κατά των Γερμανών στη Φλώρινα. Μετά από τη συντριβή των Ιταλών, τα Δωδεκάνησα περιέρχονται στους Γερμανούς το 1943, οι οποίοι μετά από δύο χρόνια τα παραδίδουν στους Άγγλους. Η Συνδιάσκεψη Ειρήνης στο Παρίσι στις 27 Ιουνίου 1946 αποφασίζει την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα και στις 10 Φεβρουαρίου του 1947 η Ιταλία με συνθήκη Ειρήνης εκχωρεί στην Ελλάδα με πλήρη κυριαρχία τα νησιά της Δωδεκανήσου και τις παρακείμενες νησίδες.

Επιστέγασμα της ενσωμάτωσης αποτελεί η παράδοση της στρατιωτικής διοίκησης των νησιών από τον Βρετανό Ταξίαρχο Πάρκερ στον αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη το Μάρτιο του 1947. Στις 9 Ιανουαρίου του 1948 : Με τον υπ’αριθμό 518 νόμο της Δ’ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων ορίζεται: "Αι νήσοι της Δωδεκανήσου Ρόδος, Κάλυμνος, Κάρπαθος, Αστυπάλαια, Νίσυρος, Πάτμος, Χάλκη, Κάσος, Σύμη, Κως, Λέρος, Τήλος και Καστελλόριζον, ως και αι παρακείμεναι νησίδες, προσαρτώνται εις το Ελληνικόν Κράτος από της 28ης Οκτωβρίου 1947". Η 7η Μαρτίου 1948, ορίζεται ως ημέρα της πανηγυρικής τυπικής ενσωμάτωσης.

Ο αγώνας των Δωδεκανησίων για την ενσωμάτωσή τους στο ελληνικό κράτος δεν αποτελεί απλά έναν αγώνα γεωγραφικού επαναπροσδιορισμού μέσω της χάραξης νέων συνόρων. Αποτελεί τον αγώνα του ανθρώπου να ενσωματωθεί και επίσημα στην ιστορία των προγόνων του, στην ιστορία του έθνους του! Αποδεικνύει την υπέρτατη αξία της γλωσσικής, ιστορικής και θρησκευτικής ταυτότητας του ανθρώπου, καθώς οι Δωδεκανήσιοι αρνούνται σθεναρά επί αιώνες, απέναντι στον οποιονδήποτε κατακτητή, να απαρνηθούν την πολιτισμική τους καταγωγή! Με την στάση τους αυτή μας διδάσκουν τι σημαίνει ήθος, αξίες, ιδανικά, λόγος και νόημα ύπαρξης! Άλλωστε, υιοθετώντας τα λόγια του Χρήστου Γιανναρά συμπεραίνουμε ότι «η Ελλάδα δεν ορίζεται καταρχήν ως Τόπος αλλά ως Τρόπος βίου» . Ο τρόπος αυτός αντανακλάται στη γλώσσα, τη νοοτροπία, την ελληνική νοηματοδότηση του κόσμου και της ζωής, ενωμένα όλα στην εκκλησιαστική ορθοδοξία. Και τον τρόπο αυτόν οι Δωδεκανήσιοι τον διαφύλαξαν αναλλοίωτο μέσα τους, τον λειτούργησαν και τον μετέδωσαν στις επόμενες γενιές ανά τους αιώνες, με την ελπίδα ότι μια μέρα θα τον λειτουργούν τα παιδιά τους ελεύθερα πλέον και με την τυπική ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στο ελληνικό κράτος!"

Η Γιορτή έκλεισε με τον Εθνικό ΄Υμνο.

Την φροντίδα της διοργάνωσης είχαν οι Καθηγήτριες: δ. Κατάκη Χριστίνα (Αγγλικής Φιλολογίας) και Χαριτωνίδου Ανδρονίκη  (καθηγήτρια Γαλλικής Φιλολογίας). Την Χορωδία διηύθυνε ο κ. Κατσούλης Ιωάννης, Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικής.

        Ακολούθησε άνοδος όλων των Μαθητών  της Σχολής μας στη Χώρα, όπου στην Πλατεία του Ξάνθου, μαζί με τους μαθητές του  Δημοτικού Σχολείου και του Νηπιαγωγείου της Χώρας, τίμησαν τη μνήμη των Ηρώων της Πίστεώς μας και της Πατρίδας μας και κατατέθεσαν  στεφάνια στην προτομή του Πρωτεργάτη της Φιλικής Εταιρίας Εμμανουήλ Ξάνθου του Πατμίου. Παρόντες όλοι οι εκπαιδευτικοί των ανωτέρω Σχολείων, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου, Δημοτικοί Σύμβουλοι, Υπάλληλοι του Δήμου και του Λιμενικού Ταμείου, Γονείς των Μαθητών και αρκετοί Πάτμιοι.

        Η κυρίως Εορτή, λόγω της Καθαράς Δευτέρας, θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη (8 Μαρτίου) στη Χώρα. Συγκεκριμένα στις 11 π.μ. θα τελεσθεί στην Ιερά Μονή, Δοξολογία και στη συνέχεια θα ψαλεί στο Μνημείο του Εμμανουήλ Ξάνθου Επιμνημόσυνη Δέηση υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των πεσόντων στους αγώνες του ΄Εθνους και θα ακολουθήσει η παρέλαση των μαθητών των Σχολείων του Νησιού μας ενώπιον των Επισήμων και του κοινού.

ΦΩΤΟΓΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΗ

(Φωτο: Κουνδουράκης Ηλίας)