Κυριακή, 28 Φεβρουαρίου 2010

Η Αγία Ευδοκία (1η Μαρτίου)

Αγία Ευδοκία η οσιομάρτυς
Ήταν από την Ηλιούπολη της Συρίας και έζησε επί Τραϊανού (98-117 μ.Χ.). Περνούσε τη ζωή της μέσα στην πορνεία και τις ακολασίες. Η εκθαμβωτική της καλλονή είλκυε πολλούς εραστές και έτσι συγκέντρωσε πολύ πλούτο.
Το θείο έλεος όμως ευδοκεί, ώστε και οι ψυχές που παρεκτράπησαν ηθικά να μη χάνουν ολότελα την ηθική συναίσθηση, αλλά να μένει κάτι από τον ηθικό πόθο.
Έτσι και η Ευδοκία. Μετά από μία αρρώστια της, είτε από κορεσμό, είτε από εγωισμό προς τους φίλους της, διότι την περίοδο που ήταν άρρωστη την είχαν εγκαταλείψει, δε συνέχισε την προηγούμενη ζωή της. Εγκατέλειψε την πόλη και επέστρεψε μετά από ένα χρόνο. Θέλησε να μείνει άγνωστη και γι’ αυτό εγκαταστάθηκε στα τελευταία σπίτια της πόλης. Εκεί γνωρίζει με θαυματουργικό τρόπο τους χριστιανούς της τοπικής Εκκλησίας. Αναπαύεται τόσο πολύ από τη διδασκαλία του Ευαγγελίου, που αμέσως βαπτίζεται Χριστιανή και με τη μετάνοιά της καθαρίζεται από τα έκτροπα της προηγούμενης ζωής.
Από τότε αλλάζει ζωή. Δίνει την περιουσία της στα ορφανά και τους φτωχούς και γίνεται πιστή εργάτης του Ευαγγελίου, και μάλιστα μέχρι μαρτυρικού θανάτου. Έτσι η αγία Ευδοκία έρχεται να μας θυμίσει τα λόγια του Κυρίου μας ότι «οι τελώνες και οι πόρνες, που μετανόησαν και πίστεψαν έμπρακτα σ’ Αυτόν, θα προλάβουν στη βασιλεία του Θεού εσάς που μόνο στα λόγια πιστεύετε στον Θεό».
Η Εκκλησία γιορτάζει τη μνήμη της την 1η Μαρτίου.
Απολυτίκιο, ήχος γ΄ (Θείας πίστεως...)
Φόβον ένθεον αναλαβούσα, κόσμου έλιπες την ευδοξίαν και τω Λόγω Ευδοκία προσέδραμες. ου τον ζυγόν τη σαρκί σου βαστάσασα, υπερφυώς ηγωνίσω δι’ αίματος. Μάρτυς ένδοξε, Χριστόν τον Θεόν ικέτευε, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.
ΠΗΓΗ: http://www.blogger.com/post-create.g Τρι, 01 Μάρ 2005

Ιθαγένεια

Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος:
 «Ιθαγένεια και Παράδοση»
Κυριακή, 28 Φεβρουάριος 2010 Συντάχθηκε απο τον Μητροπολίτη Ναυπάκτου Ιερόθεο - Βήμα 13:49
Η συζήτηση για την χορήγηση ελληνικής ιθαγένειας σε μετανάστες δημιουργεί πολλές συζητήσεις μεταξύ κληρικών και λαϊκών και διατυπώνονται διάφορες απόψεις, οι οποίες, τις περισσότερες φορές, είναι αποσπασματικές, συνθηματολογικές και γι΄ αυτό προβληματικές. Με όσα θα καταγράψω στην συνέχεια θα εντοπίσω μια πλευρά του θέματος που είναι όμως γενική, παρά το ευσύνοπτο, και όχι αποσπασματική.
Η ιθαγένεια ως λέξη συνδέεται με την νομική επιστήμη και δηλώνει τον «νομικό δεσμό που συνδέει ένα πρόσωπο με ορισμένο κράτος και το καθιστά πολίτη του κράτους» και νομικά είναι συνώνυμη με την υπηκοότητα.
Είναι αυτονόητο ότι η ιθαγένεια αποτελεί την βάση ενότητος ενός Κράτους και δημιουργεί υποχρεώσεις και δικαιώματα, σύμφωνα με τις συνταγματικές επιταγές του Κράτους. Αυτό σημαίνει ότι η Πολιτεία, κατόπιν εμπεριστατωμένης έρευνας και μελέτης, χορηγεί σε κάποιον μετανάστη την ιθαγένεια, ή αίρει την ιθαγένεια κάποιου άλλου για διαφόρους λόγους που προβλέπονται από την νομοθεσία. Ετσι, υπάρχει η κτήση, η διατήρηση και η αποβολή της ελληνικής ιθαγένειας. Οπότε, είναι οι ιθαγενείς και οι ανιθαγενείς.
Όταν μελετήσει κανείς τον τρόπο με τον οποίον συνδέονται οι άνθρωποι μεταξύ τους, μπορεί να εντοπίσει τρεις πραγματικότητες που προσδιορίζονται με ανάλογες λέξεις-κλειδιά, ήτοι το αίμα, την παιδεία και το πνεύμα.
Το αίμα είναι η βάση συνδέσεων των οικογενειών και γενικότερα των ιδιαιτέρων λαών. Πρόκειται για την συγγένεια του αίματος που συνδέει στενά τις οικογένειες και τις φυλές. Στους δεσμούς αίματος μπορούμε να εντοπίσουμε τα προβλήματα που δημιουργεί ο ρατσισμός.
Πράγματι, ο ρατσισμός-εθνοφυλετισμός διακηρύσσει την βιολογική ενότητα, αλλά και την βιολογική ανισότητα των ανθρώπων και συγχρόνως κάνει λόγο για ανώτερες και κατώτερες φυλές και με αυτόν τον τρόπο δικαιολογούνται φυλετικές διαφορές, καταπιέσεις και δουλείες, εθνικές, κοινωνικές και φυλετικές.
Η παιδεία εξετάζει την ενότητα της κοινωνίας μέσα από άλλη ευρύτερη βάση, αφού την προσδιορίζει με την γλώσσα και τις ιδιαίτερες αρχές που καθορίζει ο πολιτισμός, που επικρατεί σε έναν χώρο. Στο σημείο αυτό δίνεται μεγάλη σημασία και προτεραιότητα στα ιδιαίτερα πολιτισμικά στοιχεία ενός τόπου.
Πολιτισμός είναι όλος ο τρόπος ζωής, η κληρονομιά και οι σχέσεις μιας ομάδας ανθρώπων προς το περιβάλλον, τις αξίες της ζωής, τον Θεό και τον άνθρωπο. Εάν το αίμα προσδιορίζει τον βιολογικό οργανισμό του ανθρώπου, πράγμα που παρατηρείται και στα άλογα ζώα, ο πολιτισμός είναι εκείνος που χαρακτηρίζει κυρίως τον άνθρωπο και προσδιορίζει την ποιότητα της ζωής του. Είναι η «συλλογική μνήμη των ομάδων» που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά και ενώνει τις ιδιαίτερες πολιτισμικές ομάδες των ανθρώπων.
Το πνεύμα είναι μια τρίτη ενότητα που συγκροτεί ευρύτερες ομάδες ανθρώπων, ανεξάρτητα από το αίμα και την παιδεία. Με την λέξη πνεύμα δεν εννοώ μόνον τις ανώτερες πνευματικές και καλλιτεχνικές αξίες, αλλά κυρίως την θρησκεία και στην προκειμένη περίπτωση την διδασκαλία και τις επιταγές της Εκκλησίας. Πρόκειται για το εκκλησιαστικό πνεύμα, για τον εκκλησιαστικό τρόπο ζωής που διακρίνεται για την διδασκαλία και το ιδιαίτερο βίωμα, που ονομάζεται εκκλησιαστικό πολίτευμα.
Επομένως, οι τρεις αυτές λέξεις, ήτοι αίμα, παιδεία, πνεύμα, συνιστούν τρεις επάλληλους και ομόκεντρους κύκλους, από τους οποίους το αίμα, δηλαδή η βιολογική συγκρότηση, είναι ο στενός και εσωτερικός κύκλος, που συνδέεται με τον ρατσισμό, η παιδεία είναι ο αμέσως ευρύτερος κύκλος που χαρακτηρίζεται κυρίως από τον πολιτισμό, και το πνεύμα που είναι ο ευρύτατος και εξωτερικός κύκλος, βλέπει τα πράγματα με άλλη οπτική γωνία. Ο άνθρωπος όσο ωριμάζει πολιτισμικά και πνευματικά τόσο και εξέρχεται από το αίμα, προχωρεί στην παιδεία-πολιτισμό και ανέρχεται στο πνεύμα, που συνιστά την μεγαλύτερη και πληρέστερη ελευθερία.
Από την φύση της η ενότητα που στηρίζεται μόνο στο αίμα, παραβλέποντας και τα άλλα δύο στοιχεία, προωθεί την θεωρία της ανώτερης φυλής και αυτό συνδέεται με επιθετικότητες, όπως το είδαμε τον 20ό αιώνα με τον ναζισμό. Η παιδεία βελτιώνει κάπως τα πράγματα, αλλά είναι δυνατόν και αυτή να λειτουργήση επιθετικά, όταν προσδένεται στο άρμα του εθνοφυλετισμού- ρατσισμού, δηλαδή της νοοτροπίας του αίματος, οπότε δημιουργούνται οι συγκρούσεις μεταξύ πολιτισμών. Το πνεύμα, όπως εκφράζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία, υπέρκειται του αίματος και της ιδιαίτερης πολιτισμικής έκφρασης, γιατί αναφέρεται περισσότερο στην οικουμενικότητα.
Ειδικά η Ορθόδοξη Εκκλησία, χωρίς να καταργή τις ιδιαίτερες Πατρίδες, κινείται πάνω και πέρα από αυτές, γιατί προσδιορίζεται από την «μέλλουσαν» και όχι την «μένουσαν πόλιν» (Εβρ. ιγ΄, 14). Είναι χαρακτηριστικός ο λόγος του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, ότι όλος ο παρών βίος είναι «αποδημία» και ότι ο άνθρωπος δεν είναι απλώς «πολίτης», αλλά «οδίτης». Γι΄ αυτό συνιστά: «Μη είπης έχω τήνδε την πόλιν, και έχω τήνδε. Ουκ έχει ουδείς πόλιν. Η πόλις άνω εστί. Τα παρόντα οδός εστιν».
Πάντως, η Ιστορία του γένους μας έχει αποδείξει ότι ο ελληνισμός, ως τρόπος σκέψεως και ζωής, υπήρξε οικουμενικός, και η Ορθόδοξη Εκκλησία ζη και εργάζεται «εις πάντα τα έθνη» (Ματθ. κη΄, 19), προσλαμβάνει και τα πολιτισμικά και φυλετικά στοιχεία άλλων λαών και τα νοηματοδοτεί, όπως έδειξαν οι ιεραποστολικές προσπάθειες στα Βαλκάνια και την Ρωσία.
Οι ρατσιστές βλέπουν την ταυτότητά τους στο αίμα και σε μια πλευρά του πολιτισμού (την γλώσσα), αλλά όσοι διακατέχονται από το ορθόδοξο πνεύμα, και εμπνέονται από τον ελληνισμό, που και τα δυο κυριαρχούνται από την υγιή οικουμενικότητα, εξέρχονται από τη στενότητα των βιολογικών δεσμών, χωρίς να τους καταργούν και εισέρχονται μέσα στην όλη οικογένεια του Αδάμ.
Η πολιτιστική μας παράδοση διδάσκει ότι αυτή προσλαμβάνει άλλες παραδόσεις και τις νοηματοδοτεί, δεν φοβάται τίποτε, αλλά αντέχει στον χρόνο και τις πολιτισμικές επιθέσεις. Το ίδιο και η εκκλησιαστική παράδοση διδάσκει ότι είναι πολύ δυνατή και «όλο το φύραμα ζημοί». Οταν διακατεχόμαστε από φοβίες και αισθανόμαστε τον άλλο ως απειλή της ύπαρξής μας, φανερώνουμε υπαρξιακή ανασφάλεια

Ελληνίδα Δασκάλα στα Σκόπια

Αικατερίνη Βίδα: "Υπάρχουν 300.000 Ελληνες στα Σκόπια
Η Αικατερίνη Βίδα, εξήντα τεσσάρων ετών είναι κόρη αντάρτη του Δημοκρατικού Στρατού που κατέφυγε στα Σκόπια έπειτα από μακρόχρονες περιπλανήσεις στις χώρες του Ανατολικού Μπλοκ. Η οικογένειά της απώλεσε την ελληνική ιθαγένεια αλλά όχι και την ελληνικότητά της. Ζει και εργάζεται για την Ελλάδα. Είναι έτοιμη να πεθάνει γι’ αυτό το ιδανικό, την πατρίδα. Διδάσκει Ελληνικά στην πόλη όπου ζει, το Πρίλεπ (Περλεπέ). Παλαιότερα, είχε φροντιστήριο.
Τώρα διδάσκει τη γλώσσα μας στο Ιδρυμα Δουρίοπος (αρχαία ονομασία της πόλης). Εκείνη αλλά και όλοι όσοι αγαπούν την Ελλάδα είναι αντικείμενα διώξεων και διακρίσεων στο γειτονικό κρατίδιο. Ενας από τους λόγους είναι το σκληρό καθεστώς που έχει επιβάλει ο (ελληνικής καταγωγής) Νίκολα Γκρουέφσκι. Ο αντιδημοκρατικός χαρακτήρας του καθεστώτος δεν είναι αισθητός μόνο στους ελληνόφρονες πολίτες της χώρας αλλά σε όλους. Η κομματοκρατία είναι ασφυκτική. Οι υψηλότατοι δείκτες ανεργίας και η οικονομική δυσπραγία καθιστούν τον έλεγχο του πληθυσμού ευκολότερο για το κυβερνών κόμμα. Οι εξαρτημένοι και οι φοβισμένοι δεν φωνάζουν πολύ.
Η συνάντηση με την κ. Βίδα έγινε κατά τη διάρκεια της ολιγοήμερης παραμονής της στην Αθήνα. Επισκέφθηκε ξανά την Ελλάδα, επειδή ψάχνει το δικό της Αγιο Δισκοπότηρο, την ελληνική ιθαγένεια. Εδώ και δεκαετίες αγωνίζεται για να την αποκτήσει. Ιστορικά τη δικαιούται. Νομικά είναι δύσκολο να της αναγνωρίσουν το δικαίωμα. Θεωρεί ότι η απόδοση ιθαγένειας στα άτομα σαν και αυτήν είναι κλειδί για τη λύση των προβλημάτων με τη γειτονική χώρα. «Χωρίς την Ελλάδα δεν μπορεί να επιζήσει το κρατίδιο» μας λέει κατηγορηματικά η γενναία δασκάλα. Η αφήγηση των περιπετειών της οικογένειάς της αλλά και της ιδίας είναι συναρπαστική. Θα μπορούσε να αποτελέσει μιας πρώτης τάξεως σενάριο για κινηματογραφική ταινία. [«Οι φανατικοί των Σκοπίων δεν θέλουν να ακούνε ούτε τη λέξη Ελλάδα» τονίζει η δασκάλα Αικατερίνη Βίδα.] Ευχή μας είναι αυτό το δραματικό έργο μιας ολόκληρης ζωής να έχει ευτυχή κατάληξη. Ο λόγος ανήκει σε εκείνη.
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ
Με λένε Αικατερίνη Βίδα. Μένω στο Περλεπέ. Η πιο κοντινή πόλη είναι το Μοναστήρι. Απέχει 40 χιλιόμετρα. Μένω εκεί από το 1957. Εζησα περίπου τέσσερα χρόνια στην Τσεχία, σχεδόν έξι στην ΕΣΣΔ. Γεννήθηκα στο χωριό Βαρικό, στον νομό Φλωρίνης. Πάνω από το χωριό μου είναι η Κλεισούρα και το Λέχοβο. Δεν μας έδιωξαν από την Ελλάδα, μόνοι μας φύγαμε. Ο πατέρας μου ήταν αντάρτης, κομμουνιστής. Ο καθένας από τους ξενιτεμένους έχει τη δική του ιστορία. Επειδή πολλοί στρατιώτες του Δημοκρατικού Στρατού γνώριζαν ότι ο κομμουνισμός δεν θα νικούσε, φρόντισαν να σωθούν και να σώσουν την οικογένειά τους. Ξέρω πολλούς που ακολούθησαν αυτόν τον δρόμο.
Η οικογένειά μου έφυγε από την Ελλάδα το 1948. Την άνοιξη. Τότε ήμουν δύο ετών μωρό. Ημασταν τέσσερα αδέλφια. Ο Αργύρης, το μεγαλύτερο απ’ όλα τα παιδιά, η Ελεονώρα, εγώ και ο Γιάννης. Πρώτα πήγαμε στην Τσεχία. Μέναμε σε ένα ίδρυμα για τέσσερα χρόνια. Αλλοι αντάρτες έφυγαν το 1949 από την Ελλάδα και πήγαν κατευθείαν στην Τασκένδη. Και οι κομμουνιστές για την Ελλάδα πολέμησαν, αλλά στον χειρότερο δυνατό πόλεμο που μπορεί να υπάρξει, τον Εμφύλιο.
Ο θείος μου ήταν στρατιώτης στον Εθνικό Στρατό και πολέμησε εναντίον του πατέρα μου. Αδελφός εναντίον αδελφού! Ο θείος μου, Γιώργος ονομάζεται, ζει ακόμα. Στην Αμερική. Το σπίτι μας το έκαψαν. Η άλλη πλευρά, οι δεξιοί. Και ο θείος μου επιστρέφοντας από τις μάχες δεν είχε πού να μείνει! Και αναρωτιόταν γιατί κάψανε το σπίτι, αφού ανήκε και σ’ αυτόν που είχε πολεμήσει για λογαριασμό του κράτους. Χάος και παράνοια ο Εμφύλιος.
Ο πατέρας μου φεύγοντας από την Ελλάδα πίστευε ότι θα επέστρεφε σχεδόν άμεσα. «Μέσα σε έναν χρόνο θα είμαστε πίσω. Για να απελευθερώσουμε την Ελλάδα»! Ετσι έλεγε. Φρούδες ελπίδες. Ομως, επί έναν χρόνο βρισκόταν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης έξω από την Τασκένδη, στο Ουζμπεκιστάν. Εμείς που βρισκόμασταν στην Τσεχία δεν μπορούσαμε να εντοπίσουμε πού βρισκόταν ο πατέρας. Τελικά, τον βρήκαμε μέσω των αναζητήσεων του Ερυθρού Σταυρού. Στην Τασκένδη πήγαμε το 1952. Τότε που συναντήσαμε τον πατέρα ήμουν μόλις έξι χρονών, αλλά θυμάμαι τη σκηνή. Ηρθε να μας προϋπαντήσει στον σταθμό βαστώντας ένα μπουκέτο λουλούδια. Αυτή η εικόνα με έχει σημαδέψει. Δεν νομίζω ότι μπορώ να την ξεπεράσω ποτέ. Ο πατέρας μου με αναγνώρισε αμέσως. Με πήρε από το χέρι και με ρώτησε «πού είναι η μαμά σου;». Του έδειξα τη μαμά κι ένιωσα ευτυχισμένη εκείνη τη στιγμή που βρεθήκαμε όλοι ενωμένοι, εκτός από τον μεγαλύτερο αδελφό μου, τον Αργύρη. Οι Τσέχοι δεν μας τον έδωσαν αμέσως αλλά έπειτα από δύο χρόνια, διότι είχε γραφτεί στο σχολείο. Είχαν νόμο που απαγόρευε ένα παιδί να διακόψει το σχολείο.
Και στην Τασκένδη πάλι δεν ήμασταν όλοι μαζί. Σε άλλο παιδικό σταθμό το ένα παιδί, σε άλλο το άλλο, πάλι είχαμε σκορπίσει. Το 1957 πήγαμε στη Γιουγκοσλαβία. Στην Ελλάδα δεν μπορούσαμε να επιστρέψουμε. Τα σύνορα είχαν κλείσει για εμάς. Πήγαμε στη Γιουγκοσλαβία επειδή ο παππούς μου έμενε στην περιοχή των Σκοπίων. Είχε αλλάξει επίθετο. Από Βίδας το είχε κάνει Βιδόφσκι. Εστειλε ένα γράμμα στον πατέρα μου και έλεγε ότι, αν δεν πηγαίναμε εκεί όπου ζούσε, θα αυτοκτονούσε. Τώρα, όποτε θυμάμαι τα περιστατικά, σκέφτομαι ότι θα ήταν καλύτερο να τον αφήναμε να το κάνει. Είναι ντροπή που το λέω, αλλά είναι αλήθεια. Ο πατέρας μου στη Γιουγκοσλαβία βασανίστηκε πολύ. Κάθε μέρα τον πηγαίνανε στο αστυνομικό τμήμα. Πάντα βρισκόταν κάποιος να πει ψέματα για τον πατέρα μου ότι ήταν «σταλινικός». Αυτή ήταν μια κατηγορία που πάντα έπιανε τόπο στη Γιουγκοσλαβία λόγω της αμοιβαίας καχυποψίας του Τίτο με τη Σοβιετική Ενωση.
ΟΙ ΔΙΩΓΜΟΙ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
Ο βασικός λόγος για τις διώξεις που υπέστη ο πατέρας μου ήταν εθνικός. Εμείς πήγαμε εκεί ως Ελληνες. Δεν καταχωρηθήκαμε… Σκοπιανοί, ψευτομακεδόνες και δεν ξέρω κι εγώ τι. Ταλαιπωρήθηκε πάρα πολύ ο φουκαράς. Στην Ελλάδα δεν τον ήθελαν γιατί ήταν αντάρτης, κομμουνιστής. Στα Σκόπια τον κυνήγησαν επειδή ήταν Ελληνας και δεν προσκύνησε την προπαγάνδα τους. Στο τέλος πέθανε από τον καημό του. Το 1987 έπαθε εγκεφαλικό και υπέκυψε. Κι εγώ δεν τραβάω λίγα. Ξέρετε τι είναι να περπατάς στον δρόμο, να σε βρίζουν, να σε χτυπάνε, να σε φτύνουν; Εκεί όπου μένω εγώ υπάρχουν και καλοί άνθρωποι αλλά και πολύ κακοί. Η δεύτερη κατηγορία, οι κακοί, ενοχλούνται που δηλώνω Ελληνίδα. Τους λέω «γεννήθηκα στην Ελλάδα. Τι να κάνω; Να τη μισήσω; Αν δεν αγαπήσετε την πατρίδα μου, πώς θα αγαπήσω κι εγώ εσάς;». Αυτοί μου λένε «φύγε»! Για να με στεναχωρήσουν συμπληρώνουν: «Και οι Ελληνες δεν σε θέλουνε. Δεν έχεις ελληνική ιθαγένεια. Δεν ανήκεις πουθενά». Γι’ αυτό δεν μπορώ να τους πω κάτι πειστικό, αλλά πάντα κάτι βρίσκω.
Είχα φροντιστήριο και δίδασκα Ελληνικά. Τώρα τα διδάσκω στον σύλλογο που έχουμε ιδρύσει, που ονομάζεται Δουρίοπος. Εγώ χαίρομαι που κάνω αυτή τη δουλειά, που μαθαίνω Ελληνικά τα παιδιά. Νιώθω ότι προσφέρω έργο και με γεμίζει συναισθηματικά. Παίρνω σύνταξη δασκάλας. Ενενήντα ευρώ τον μήνα. Τι μπορώ να κάνω με αυτά τα χρήματα; Τίποτα. Τα παιδιά που έρχονται στον σύλλογο για να μάθουν Ελληνικά πληρώνουν δεκαπέντε ευρώ για ολόκληρο τον χρόνο. Τώρα έχω εξήντα μαθητές. Μακάρι να γίνουν περισσότεροι.
Η ΛΥΣΗ
Για να ξεπεραστεί το πρόβλημα με αυτό το κρατίδιο πρέπει πριν απ’ όλα η Ελλάδα να λύσει το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί στα παιδιά της. Να τα αναγνωρίσει. Να δώσει ιθαγένεια σε όσους την αξίζουν, τη θέλουν και τη δικαιούνται. Τότε θα καταλαγιάσει και το μίσος που νιώθουν πολλοί για τα κλειστά σύνορα στα οποία σκοντάφτουν εδώ και μισό αιώνα. Είναι δυνατόν η Ελλάδα να δίνει υπηκοότητα στον κάθε περαστικό, σε Αφγανούς, Πακιστανούς, Ινδούς και άλλους που δεν έχουν την παραμικρή σχέση με τον Ελληνισμό και να την αρνείται σε όλους εμάς που ζούμε με αυτό το βάρος στην καρδιά; Αν γίνει τούτο το βήμα, τότε η σκοπιανή αντίσταση στη λύση θα καταρρεύσει από τα μέσα. Και αν οι κυβερνώντες των Σκοπίων δεν θελήσουν να κάνουν πίσω στο ζήτημα του ονόματος, τότε διακυβεύεται η ίδια η ύπαρξη του κρατιδίου. Θα πάρει ένα κομμάτι η Αλβανία, ένα η Βουλγαρία και η ιστορία θα τελειώσει.
ΔΙΚΤΑΤΟΡΑΣ ΓΚΡΟΥΕΦΣΚΙ
Δεν είναι δημοκρατία αυτό το καθεστώς που κυριαρχεί στα Σκόπια. Δικτατορία είναι. Ελέγχει όλες τις θέσεις εργασίας. Αν δεν είσαι στο κόμμα και δεν έχεις δουλειά, δεν πρόκειται να βρεις. Αν έχεις δουλειά και δεν τους υποστηρίζεις, θα τη χάσεις. Πρέπει να μπεις στο κόμμα και να υπακούς στις εντολές τους. Να κάνεις ό,τι θέλει ο Γκρουέφσκι. Ακόμα και αυτός που έχει το φιλοσκοπιανό κόμμα στην Ελλάδα, αν τολμούσε να μετακομίσει στα Σκόπια, δεν θα την έβγαζε καθαρή. Θα τον είχανε κλείσει σε… ίδρυμα για ψυχικά αρρώστους. Υπάρχει φόβος στη χώρα. Και η μητέρα μου συχνά με καλεί στο τηλέφωνο και μου λέει «μη μιλάς, θα σε σκοτώσουν». Της απαντώ «ας με σκοτώσουν. Δεν είμαι δα και τόσο νέα. Θα ζω για την Ελλάδα κι ας πεθάνω γι’ αυτήν. Ετσι κι αλλιώς, όλοι πεθαίνουν κάποτε». Σημειωτέον, ο Γκρουέφσκι είναι Ελληνας στην καταγωγή. Νίκος Γκρούγιος λεγόταν ο παππούς του. Σχολείο τελείωσε στο Πρίλεπ και ήταν μακράν ο χειρότερος μαθητής. Ούτε το Α δεν ήξερε να γράψει. Φίλη μου ήταν δασκάλα του και είχε απελπιστεί με τις επιδόσεις του.
«Πικρή διαδικασία να σου σπάει η μύτη πάνω στις κλειστές πόρτες»
Υπάρχουν Ελληνες στα Σκόπια. Πρέπει να ανέρχονται σε 300.000. Ομως, δεν νιώθουν όλοι Ελληνες. Πώς να νιώσουν όταν επί τόσα χρόνια ήταν κλειστά τα σύνορα γι’ αυτούς; Το κακό είναι ότι έκλεισαν τα σύνορα και για όσους δήλωσαν Βούλγαροι το 1945 αλλά και για τους κομμουνιστές που έφυγαν το 1949. Μας βάλανε όλους στο ίδιο τσουβάλι. Το 1992 άνοιξαν τα σύνορα και μου έδωσαν την άδεια να έρθω για τρεις ημέρες. Μέσα σε αυτό το τριήμερο έπρεπε να πηγαίνω από το υπουργείο Εξωτερικών στο Εσωτερικών για να μου δώσουν τα δικαιώματά μου, την ιθαγένειά μου. Πικρή διαδικασία να σου σπάει η μύτη πάνω στις κλειστές πόρτες. Δεκαετίες προσπαθώ να πείσω το ελληνικό κράτος ότι είμαι Ελληνίδα. Γέρασα πια, κουράστηκα. Θα πάρουν όλοι οι άλλοι την ιθαγένεια κι εμείς όχι. Και οι Σκοπιανοί να σου λένε «δεν σ’ αγαπάνε οι Ελληνες. Δεν σε θέλουν». Εχω φτάσει σε σημείο να λέω ψέματα ότι έχω ελληνική ιθαγένεια. Μένω στο κέντρο του Πρίλεπ, όλοι με γνωρίζουν και είμαι δακτυλοδεικτούμενη. «Αυτή είναι, αυτή!» φωνάζουν εκείνοι που εχθρεύονται την Ελλάδα.
Κανείς από το ελληνικό κράτος δεν έχει ασχοληθεί μαζί μας, αν και είμαστε αρκετοί Ελληνες στην πόλη και στα γύρω χωριά. Ούτε το υπουργείο Εξωτερικών ούτε κάποια άλλη επίσημη αρχή. Υπάρχει ελληνική μειονότητα στα Σκόπια, αλλά ποτέ δεν το λένε. Θα ακούσετε ότι υπάρχουν Αλβανοί, λίγοι Σέρβοι και Τσιγγάνοι. Για Ελληνες δεν θα ακούσετε ποτέ. Θα μπορούσαμε να έχουμε βολευτεί. Θα μπορούσαμε να έχουμε γίνει Ευρωπαίοι πολίτες παίρνοντας βουλγαρικά διαβατήρια, αλλά δεν θέλουμε. Δεν είμαστε Βούλγαροι. Δεν πέσαμε από τον ουρανό, Ελληνες είμαστε και ζητάμε από την πατρίδα να μην μας αρνείται πλέον αυτό το στοιχειώδες.
Τηλεόραση και Μέγας Αλέξανδρος
Δεν παρακολουθώ συστηματικά τα τηλεοπτικά προγράμματα από τα κανάλια των Σκοπίων. Προτιμώ ελληνικά προγράμματα στη δορυφορική. Ομως, καμιά φορά μπαίνω στον πειρασμό και τους βλέπω να μιλάνε για τις διμερείς μας σχέσεις και αντιδρώ. Τηλεφωνώ στους υπευθύνους των εκπομπών και τους λέω ότι δεν το έχει η Ελλάδα το πρόβλημα αλλά τα Σκόπια που θέλουν να μπουν στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στο ΝΑΤΟ. Η Ελλάδα είναι μέλος και των δύο οργανισμών. Επίσης, τους ρωτάω από πότε ανακάλυψαν τον Μέγα Αλέξανδρο. Τώρα τον ανακάλυψαν. Εγώ θυμάμαι τη γιαγιά μου που πέθανε εκατόν πέντε ετών να τραγουδάει το «Μακεδονία ξακουστή, του Αλεξάνδρου η χώρα». Και η μητέρα μου που έχει συμπληρώσει τα ογδόντα οκτώ χρόνια θυμάται που τραγουδούσε το «Μακεδονία ξακουστή» στο σχολείο. Η Ελλάδα πάντα τιμούσε τον Αλέξανδρο και τον αναγνώριζε. Οι Σκοπιανοί τον… υιοθέτησαν την τελευταία εικοσαετία. Δεν ξέρουν οι άνθρωποι τι είναι ο Αλέξανδρος, η Μακεδονία, η Θεσσαλονίκη, η Ολυμπιάδα, τίποτα! Εγώ τους τα εξηγώ με τον τρόπο μου στα μαθήματα και προσπαθώ να τους μεταδώσω την ιστορική αλήθεια. Οταν τους μαθαίνω ετυμολογία και την προέλευση πολλών λέξεων της γλώσσας τους, εντυπωσιάζονται με τον αριθμό των ελληνικών λέξεων που χρησιμοποιούν χωρίς να το γνωρίζουν. Ορισμένοι ενοχλούνται. Οι φανατικοί σε αυτή τη χώρα δεν θέλουν ούτε να ακούνε τη λέξη «Ελλάδα». Ενας μαθητής μου με ελληνική καταγωγή από την Εδεσσα σταμάτησε τα μαθήματα, όταν του είπα ότι, αν ισχυρίζεται ότι είναι Μακεδόνας, τότε αυτό συνεπάγεται ότι είναι Ελληνας. Οργίστηκε τόσο πολύ όταν το άκουσε, που δεν ξαναπάτησε στο μάθημα.
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΙΑΚΟΣ
ΠΗΓΗ: http://www.espressonews.gr/default.

Σάββατο, 27 Φεβρουαρίου 2010

Σκαλτσούνια από αμυγδαλόπαστα γεμιστά με ταχίνι και σουσάμι


Σκαλτσούνια από αμυγδαλόπαστα
γεμιστά με ταχίνι και σουσάμι
Από το Στέλιο Παρλιάρο
Επιμέλεια - styling: Στέλιος Παρλιάρος
Φωτογραφίες: Άλκης Καλούδης
Προετοιμασία - παρασκευή: περίπου 1 ώρα
Υλικά (για 750 - 800 γρ.):
Για τη «ζύμη»:
70 γρ. φρεσκοστυμμένος χυμός πορτοκαλιού
100 γρ. ζάχαρη άχνη
400 γρ. αμύγδαλα λευκά, τριμμένα σε σκόνη (υπάρχει και έτοιμη αμυγδαλόσκονη στα σούπερ μάρκετ)
Για τη γέμιση:
200 γρ. ταχίνι
100 γρ. σουσάμι
60 γρ. μέλι της αρεσκείας μας
άχνη ζάχαρη για το σερβίρισμα
Διαδικασία:
«Ζύμη»: Ρίχνουμε στο μπλέντερ (ή στο μούλτι σε δύο δόσεις) όλα τα υλικά και τα «δουλεύουμε» μέχρι να ενωθούν και να προκύψει η αμυγδαλόπαστα (μάρτζιπαν). Αφήνουμε για λίγο τη ζύμη να ξεκουραστεί.
Γέμιση: Σε ένα μπολ ανακατεύουμε όλα τα υλικά μαζί.
Σκαλτσούνια: Ανοίγουμε τη ζύμη με τον πλάστη σε λεπτό φύλλο πάχους 3 - 4 χιλ. Με ένα κουπάτ (κόφτης για μπισκότα)διαμέτρου 8 - 9 εκ. ή χρησιμοποιώντας ως οδηγό ένα πιατάκι του ελληνικού καφέ αντίστοιχης διαμέτρου, κόβουμε δίσκους ζύμης. Βάζουμε στο κέντρο κάθε δίσκου 1 κουτ. γλυκού από τη γέμιση και το διπλώνουμε σε μισοφέγγαρο, πιέζοντας τις άκρες με ένα πιρούνι ή με τα δάχτυλα για να κολλήσουν. Πασπαλίζουμε με άχνη και σερβίρουμε.ΠΗΓΗ: http://trans.kathimerini.gr/

Γρανίτα με ταχίνι
Από το Στέλιο Παρλιάρο
Επιμέλεια - styling: Στέλιος Παρλιάρος
Φωτογραφίες: Άλκης Καλούδης
Προετοιμασία: 10΄, Αναμονή: 2 - 2½ ώρες
Υλικά (για 850 - 900 γρ.):
500 γρ. νερό
200 γρ. ταχίνι
130 γρ. ζάχαρη άχνη
70 γρ. μέλι της αρεσκείας μας

Διαδικασία:
Βάζουμε όλα τα υλικά σε ένα μπολ και τα ανακατεύουμε πολύ καλά. Μεταφέρουμε το μείγμα στην παγωτομηχανή και ακολουθούμε τις οδηγίες χρήσης της. Αν δεν έχουμε παγωτομηχανή, βάζουμε το μείγμα σε ένα μπολ, κατά προτίμηση μεταλλικό, το βάζουμε στην κατάψυξη και το χτυπάμε με το σύρμα ανά μισή ώρα για τουλάχιστον 4 - 5 φορές, ώστε να παγώσει ομοιόμορφα.
Οταν η γρανίτα μείνει αρκετές ώρες στην κατάψυξη, παγώνει και σφίγγει όπως όλα τα σπιτικά παγωτά που δεν περιέχουν χημικά συστατικά. Γι' αυτόν το λόγο, προτού σερβίρουμε, αφήνουμε για 5 - 10 λεπτά εκτός κατάψυξης.

"Νους Υγιής.."

Η Επιστήμη σε RSS Έρευνα αποδεικνύει το «νους υγιής εν σώματι υγιεί» http://www.tovima.gr/default.asp 26 Φεβρουαρίου 2010 [ 11:41 ]
Κάτι ήξεραν οι αρχαίοι Έλληνες που υποστήριζαν ότι «νους υγιής εν σώματι υγιεί». Οι μαθητές και φοιτητές που ασκούνται σωματικά σε τακτική βάση, δεν βελτιώνουν μόνο την φυσική υγεία τους, αλλά και τη νοητική, καθώς τείνουν να παίρνουν καλύτερους βαθμούς στις εξετάσεις σε σχέση με τους αγύμναστους συνομηλίκους τους, σύμφωνα με μια νέα αμερικανική επιστημονική έρευνα.
Η έρευνα έγινε από ερευνητές του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας (Λος Άντζελες) υπό τον δρα Γουίλιαμ ΜακΚάρθι και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό παιδιατρικής «The Journal of Pediatrics», σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερ.
Οι ερευνητές κάλεσαν γονείς και καθηγητές να λάβουν υπόψη τους τη θετική επίδραση της φυσικής άσκησης στις σχολικές επιδόσεις των μαθητών. Όπως είπαν, «για άριστη λειτουργία του εγκεφάλου, είναι καλό ο μαθητής να κάνει αεροβική άσκηση και να έχει υγιή σωματότυπο».
Οι αμερικανοί επιστήμονες σύγκριναν στοιχεία για τη σωματική κατάσταση και το βάρος χιλιάδων μαθητών σε σχέση με τις επιδόσεις τους σε διαγωνίσματα μαθηματικών και γλώσσας. Διαπίστωσαν ότι όσοι μαθητές είχαν ανώτερη φυσική κατάσταση και κανονικό βάρος, πέτυχαν βαθμούς πάνω από το μέσο όρο. Τα υπέρβαρα και παχύσαρκα παιδιά σημείωσαν σημαντικά χαμηλότερες επιδόσεις στα τεστ. Οι ερευνητές φρόντισαν να απομονώσουν άλλους παράγοντες, όπως το εισόδημα των γονιών, το φύλο, την εθνικότητα κ.α.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αν και οι μελλοντικές μελέτες (που, όπως είπαν, είναι ανάγκη να γίνουν) επιβεβαιώσουν τη συσχέτιση ανάμεσα στη φυσική και τη νοητική υγεία, τότε το σχολείο και γενικότερα το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να επενδύσει σοβαρά στην αναβάθμιση της σωματικής εκπαίδευσης των μαθητών, ώστε, πέρα από την υγεία, να βελτιωθούν οι επιδόσεις τους.
Link: Για την πρωτότυπη επιστημονική εργασία (με συνδρομή) στη διεύθυνση:
http://www.jpeds.com/article/S0022-3476(09)01148-2/abstract

Κωστής Παλαμάς

27 Φεβρουαρίου 1943.
Η κηδεία του Κωστή Παλαμά
Σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα!

«Ηχήστε οι σάλπιγγες… Καμπάνες βροντερές,
Δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα…
Βογγήστε, τύμπανα πολέμου…
Οι φοβερές σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα!
Σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα!»
Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βογκήστε τύμπανα πολέμου... Οι φοβερές
σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !
Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα ! Ένα βουνό
με δάφνες αν υψώσουμε ως το Πήλιο κι ως την Όσσα,
κι αν το πυργώσουμε ως τον έβδομο ουρανό,
ποιόν κλεί, τι κι αν το πεί η δικιά μου γλώσσα;
Μα εσύ Λαέ, που τη φτωχή σου τη μιλιά,
Ήρωας την πήρε και την ύψωσε ως τ' αστέρια,
μεράσου τώρα τη θεϊκή φεγγοβολιά
της τέλειας δόξας του, ανασήκωσ' τον στα χέρια
γιγάντιο φλάμπουρο κι απάνω από μας
που τον υμνούμε με καρδιά αναμμένη,
πες μ' ένα μόνο ανασασμόν: "Ο Παλαμάς !",
ν' αντιβογκήσει τ' όνομά του η οικουμένη !
Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βογκήστε τύμπανα πολέμου... Οι φοβερές
σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !
Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα ! Ένας λαός,
σηκώνοντας τα μάτια του τη βλέπει...
κι ακέριος φλέγεται ως με τ' άδυτο ο Ναός,
κι από ψηλά νεφέλη Δόξας τονε σκέπει.
Τι πάνωθέ μας, όπου ο άρρητος παλμός
της αιωνιότητας, αστράφτει αυτήν την ώρα
Ορφέας, Ηράκλειτος, Αισχύλος, Σολωμός
την άγια δέχονται ψυχή την τροπαιοφόρα,
που αφού το έργο της θεμέλιωσε βαθιά
στη γην αυτήν με μιαν ισόθεη Σκέψη,
τον τρισμακάριο τώρα πάει ψηλά τον Ίακχο
με τους αθάνατους θεούς για να χορέψει.
Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βόγκα Παιάνα ! Οι σημαίες οι φοβερές
της Λευτεριάς ξεδιπλωθείτε στον αέρα !
Άγγελος Σικελιανός
ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ
(13 Ιανουαρίου του 1859-9 Φεβρουαρίου του 1943)
Ο Κωστής Παλαμάς αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες πνευματικές φυσιογνωμίες της νεώτερης Ελλάδας και έναν από τους μεγαλύτερους ποιητές του Ελληνισμού. Είναι ένας στοχαστής διαχρονικός και επίκαιρος. Το τεράστιο ποιητικό του έργο υμνεί την ιστορία, τον Ελληνισμό και τον οραματισμό της "μεγάλης ιδέας" για την πατρίδα, αλλά παράλληλα ασχολείται με τον άνθρωπο και τα συναισθήματά του. Η λυρικότητα και η γλωσσοπλαστκή του δεινότητα είναι μοναδικές. Πέρα όμως από την ποιητική του οντότητα ο Κωστής Παλαμάς διακρίθηκε και για την κριτική, φιλολογική αλλά και διηγματογραφική του εργασία.
Γεννήθηκε στην Πάτρα στις 13 Ιανουαρίου του 1859, η καταγωγή του όμως ήταν από το Μεσολόγγι. Το 1864 πεθαίνει η μητέρα του Πηνελόπη από πρόωρο τοκετό, ενώ λίγο αργότερα, το 1865 πεθαίνει και ο πατέρας του Μιχαήλ Παλαμάς. Τον επτάχρονο Κωστή ανέλαβε τότε, ο θείος του Δημήτριος Παλαμάς και τον πήρε στο σπίτι του στο Μεσολόγγι. Εκεί ο ποιητής έμεινε από το 1867 ως το 1875. Ήδη αρχίζει ν' ασχολείται στα γυμνασιακά του χρόνια με την λογοτεχνία. Μόλις τελείωσε το γυμνάσιο, το 1876, ήρθε στην Αθήνα, όπου εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο, στη Νομική σχολή. Οι σπουδές του όμως δεν κράτησαν πολύ, γιατί η ποίηση και η λογοτεχνία από νωρίς τον κέρδισαν. Το 1879 διαμένει σ' ένα μικρό σπίτι στην οδό Ιπποκράτους, όπου συγκατοικεί με το Νίκο Καμπά, για περίπου ένα χρόνο. Αργότερα θα μείνει στην οδό Ασκληπιού για πολλά χρόνια. Την ίδια εποχή ο Κωστής Παλαμάς ασχολείται και με τη δημοσιογραφία και συνεργάζεται με εφημερίδες και περιοδικά, χρησιμοποιώντας κατά καιρούς τα ψευδώνυμα "Κώστας", "Διαγόρας", "Ονολουλού", "Φλόρα Μιράμπιλης", "W". Πολύ γρήγορα ξεχωρίζει από τους συναδέλφους του και γίνεται ο ιδρυτής της επονομαζόμενης "Νέας Αθηναϊκής Σχολής". Το 1886 τυπώνει την πρώτη του ποιητική συλλογή "Τα τραγούδια της Πατρίδος μου" και το 1887 παντρεύεται (κουμπάρος ο Βλάσης Γαβριηλίδης) με την Μαρία Βάλβη με την οποία και θα αποκτήσει τρία παιδιά - τη Ναυσικά, το Λέανδρο και τον Άλκη. Ο θάνατος βρίσκει τον Άλκη σε ηλικία 5 χρόνων στις 24 Φεβρουαρίου του 1898 και ο Κωστής Παλαμάς βυθίζεται σε άφατη οδύνη. Για το χαμό του μικρού του γιού γράφει το αριστουργηματικό ελεγείο "Ο Τάφος" (1898). Το 1879 διορίζεται γραμματέας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και από τη θέση αυτή θ' αποχωρήσει το 1928 με το βαθμό του Γενικού Γραμματέα και με πολλές τιμητικές διακρίσεις, η σπουδαιότερη εκ των οποίων είναι ο τίτλος του ακαδημαϊκού το 1926. Νωρίτερα, το 1924 η Γαλλική κυβέρνηση τον τιμά με το παράσημο της "Λεγεώνος της Τιμής". Το 1929 αναλαμβάνει καθήκοντα ως Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών. Στις αρχές του 1933 τιμάται με το μετάλλιο "Γκαίτε" από τον Γερμανό πρεσβευτή στην Αθήνα. Ανακηρύσσεται Επίτιμος Πρόεδρος του νεοϊδρυθέντος τμήματος της Διεθνούς Ενώσεως Συγγραφέων και λίγο αργότερα του απονέμεται το "Οικονόμειο Βραβείο". Το 1934 η Ισπανική κυβέρνηση τον τιμά με το μετάλλιο "Del la plaque del l' Ordre de la Republique" και ένα χρόνο μετά του απονέμεται το Μετάλλιο της Αμβροσιανής Βιβλιοθήκης του Μιλάνου. Το ίδιο έτος μετακομίζει από το σπίτι του της οδού Ασκληπιού 3, στην οδό Περιάνδρου 3, στην Πλάκα. Το 1936 εορτάζεται η πενηντάχρονη προσφορά του ποιητή στα πνευματικά δρώμενα και του απονέμονται τα διάσημα του Ανωτέρου Ταξιάρχου του Βασιλικού Τάγματος και το βραβείο "Γραμμάτων και Τεχνών" του Υπουργείου Παιδείας. Την ίδια εποχή τον επισκέπτεται στο σπίτι του ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος και του μεταφέρει τα συγχαρητήρια και τις ευχές της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Το 1937 αποκαλύπτεται προτομή του Κωστή Παλαμά στο Μεσολόγγι.Τα τελευταία χρόνια της ζωής του θα τα ζήσει αποτραβηγμένος και θ' ασχοληθεί με τη συγγραφή νέων έργων, τη διευθέτηση των παλαιοτέρων του και την απλή συναναστροφή γνωστών, φίλων και θαυμαστών του. Στα χρόνια της Γερμανικής κατοχής, στις 9 Φεβρουαρίου του 1943, πεθαίνει η σύντροφός του Μαρία. Δεκαοχτώ μέρες αργότερα, βαριά άρρωστος ο Κωστής Παλαμάς πεθαίνει στις 27 Φεβρουαρίου του 1943, στις 3 π. μ. Η κηδεία του έμεινε μνημειώδης στα χρονικά της πατρίδας μας. Χιλιάδες λαός πλημμύρισε το Α' Νεκροταφείο Αθηνών και συνόδευσε τον μεγάλο μας ποιητή μέχρι την τελευταία του κατοικία, ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο, μπροστά στα μάτια των έκπληκτων Γερμανών κατακτητών. Λίγο νωρίτερα ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός είχε απαγγείλει το περίφημο νεκρώσιμο ποίημα στη μνήμη του Κωστή Παλαμά.
27 Φεβρουαρίου 1943. Η κηδεία του Κωστή Παλαμά. Σε αυτό το φέρετρο ακουμπούσε η Ελλάδα.
Διανύοντας την όγδοη δεκαετία της ζωής του, λίγες μέρες μετά το θάνατο της αγαπημένης συζύγου του, μέσα στην καταχνιά τη γερμανικής κατοχής, θ’ αφήσει την τελευταία του πνοή στις 2 Φεβρουαρίου 1943. Την επόμενη μέρα θα γίνει η κηδεία του στο Α ́ Νεκροταφείο.
«Ο Γερο – Παλαμάς πέθανε. Είχαμε ξεχάσει πως είναι θνητός», παρατηρεί η Ιωάννα Τσάτσου. Πώς η είδηση μαθεύτηκε και ολόκληρη η Αθήνα κατέκλυσε το νεκροταφείο; Ποια ήταν εκείνη η σιωπηρή συμφωνία που μετέτρεψε την κηδεία του μεγάλου βάρδου σε παλλαϊκό αντικατοχικό συλλαλητήριο; Δεν είναι η πρώτη φορά άλλωστε, που μια κηδεία μετατρέπεται σε διαδήλωση διαμαρτυρίας σε δύσκολους καιρούς. Κάτι παρόμοιο έγινε τα μετέπειτα χρόνια και με την κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου και του Γεωργίου Σεφέρη.
Οι κατοχικές αρχές και η κυβέρνηση Λογοθετόπουλου, καταλαβαίνοντας βέβαια τι θα επακολουθούσε, είχαν λάβει τα μέτρα τους. Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός ωστόσο παρέστη, καθώς επίσης και εκπρόσωποι των Γερμανών και Ιταλών. Παρ’ όλα αυτά δεν είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς την αθρόα συρροή των κατοίκων της πρωτεύουσας. Ο κόσμος πνιγόταν. Αναζητούσε ένα ξέσπασμα, καθώς οι αντοχές του έφταναν πια στα όρια τους.
Πράγματι, η υπερφίαλη Γερμανία, καταλαβαίνοντας ότι η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει, σκληραίνει ολοένα και περισσότερο τη στάση της με συλλήψεις ομήρων και εκτελέσεις. Οι φήμες για πολιτική επιστράτευση πληθαίνουν, οι απεργίες ξεσπούν η μία μετά την άλλη, οι άνθρωποι πεθαίνουν στους δρόμους από την πείνα και η σβάστικα εξακολουθεί να βεβηλώνει την Ακρόπολη.
Οι κατακτητές, οπλισμένοι και επιφυλακτικοί, παρατηρούν το σιωπηλό πλήθος, όμως δεν επεμβαίνουν. Και ξαφνικά εκεί, μέσα στην συνωστισμένη εκκλησία με τις χιλιάδες κόσμου απ’ έξω, μια φωνή τράνταξε την παγερή σιωπή κι έφτασε θαρρείς σε κάθε γωνιά της ελληνικής γης:
«Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
Δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βογγήστε, τύμπανα πολέμου...
Οι φοβερές σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα!
Σ’ αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα!»
Ήταν η στεντόρια φωνή του Άγγελου Σικελιανού. Ο επικήδειος, που συμπύκνωσε μέσα σε λίγους στίχους τη φωνή ολόκληρης της Ελλάδας. Γιατί, πράγματι, σ’ εκείνο το φέρετρο ακουμπούσε η Ελλάδα. Νέα παιδιά σήκωσαν το μικρό φέρετρο, ο Σικελιανός πρώτος. Το έβγαλαν έξω στον κόσμο κι από εκεί η λαοθάλασσα κατευθύνθηκε στην τελευταία κατοικία του ποιητή για να τον αποχαιρετήσει. Κι όταν το πρώτο χώμα ακούστηκε πάνω στο ξύλο, μέσα στη σιωπή και τη συγκίνηση, μια δεύτερη φωνή ακούστηκε και πάλι δυνατή και τολμηρή: Αυτή τη φορά ένας άλλος μεγάλος λογοτέχνης ο Γιώργος Κατσίμπαλης άρχισε να τραγουδά, με όση φωνή είχε μαζέψει δυο χρόνια μέσα του:
«Σε γνωρίζω από την κόψη...».
Σε λίγα δευτερόλεπτα ο Εθνικός Ύμνος δονούσε ολόκληρη την πρωτεύουσα, ολόκληρη τη χώρα. Ένας Εθνικός Ύμνος, που έβγαινε από χιλιάδες στόματα, από τα τρίσβαθα χιλιάδων ψυχών.
Οι κατακτητές κοιτούσαν σιωπηλοί. Κι όμως, κανείς τους δεν κουνήθηκε, κανείς τους δεν αντέδρασε. Ο Κωστής Παλαμάς είχε γίνει ένα σύμβολο. Με το θάνατό του ένωσε το λαό, τον εμψύχωσε. Ακόμα και οι βάρβαροι σεβάστηκαν την ιερή στιγμή και προσκύνησαν το μεγαλείο της ψυχής και της πέννας του.
Σάββατο, 27 Φεβρουαρίου 2010

Το άκτιστον Φως

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΟΥ ΚΑΙ ΚΑΘΗΓΟΥΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΟΣΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ Π.ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΑΨΑΝΗ
 ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΤΙΣΤΟΝ ΦΩΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΓΡΗΓΟΡΙΟ ΤΟΝ ΠΑΛΑΜΑ.







Κυριακή Β΄ των Νηστειών (Βυζαντινοί ΄Υμνοι)

Δοξαστικό Αίνων Β΄ Κυριακής των Νηστειών.
Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης Ιωάννης Αθανασίου σε μουσικό κείμενο του Άρχοντος Πρωτοψάλτου Αθανασίου Καραμάνη Δόξα.Ἦχος πλ. β' Τοῖς ἐν σκότει ἁμαρτημάτων πορευομ...


Ιδιόμελον Κατανυκτικού Εσπερινού Β΄Κυριακής Νηστειών "Χαλινούς".
Ψάλλει ο Βυζαντινός Χορός Παύλου Φορτωμά σε κείμενο του Θρ. Στανίτσα.
Ἦχος πλ. δ' Χαλινοὺς ἀποπτύσας τοὺς πατρικούς, ἀστάτῳ φρενί,...

Κυριακή, Β΄ των Νηστειών

ΚΥΡΙΑΚΗ Β' ΝΗΣΤΕΙΩΝ (Γρηγορίου του Παλαμά) (Μάρκου κεφ. β' στίχοι 1-12)
 Η θεραπεία του Παραλυτικού της Καπερναούμ.
 ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Σήμερα διαβάζουμε το Ευαγγέλιο που διηγείται τη θαυματουργική θεραπεία του παραλυτικού στην Καπερναούμ. Θέλει να μας ξαναθυμίσει το γεγονός της αμαρτίας του ανθρώπου, που έφερε στον κόσμο τον πόνο, τη λύπη, τις αρρώστιες, το θάνατο. Συνάμα η Εκκλησία μας διδάσκει πως ο Χριστός μας λυτρώνει από την αμαρτία και μας σώζει απ' όλα τα βάσανα και τις συμφορές.
ΚΕΙΜΕΝΟ:
«Τω καιρώ εκείνω εισήλθεν ο Ιησούς πάλιν εις Καπερναούμ και ηκούσθη ότι εις οίκον εστί. Και ευθέως συνήχθησαν πολλοί, ώστε μηκέτι χωρείν μηδέ τα προς την θύραν και ελάλει αυτοίς τον λόγον. Και έρχονται προς αυτόν παραλυτικόν φέροντες, αιρόμενον υπό τεσσάρων και μη δυνάμενοι προσεγγίσαι αυτώ δια τον όχλον, απεστέγασαν την στέγην όπου ην, και εξορύξαντες χαλώσι τον κράβαττον, εφ' ω ο παραλυτικός κατέκειτο. Ιδών δε ο Ιησούς την πίστιν αυτών λέγει τω παραλυτικώ· τέκνον, αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι σου. Ήσαν δε τίνες των γραμματέων εκεί καθήμενοι και διαλογιζόμενοι εν ταις καρδίαις αυτών· ούτος ούτω λαλεί βλασφημίας; Τις δύναται αφιέναι αμαρτίας ει μη είς, ο Θεός;
και ευθέως επιγνούς ο Ιησούς τω πνεύματι αυτού ότι ούτως αυτοί διαλογίζονται εν εαυτοίς, είπεν αυτοίς· τι ταύτα διαλογίζεσθε εν ταις καρδίαις υμών; τι εστίν ευκοπώτερον, ειπείν τω παραλυτικώ, αφέωνταί σου αι αμαρτίαι, ή ειπείν, έγειρε και άρον τον κράβαττόν σου και περιπάτει; ίνα δε ειδήτε ότι εξουσίαν έχει ο υιός του ανθρώπου αφιέναι επί της γης αμαρτίας - λέγει τω παραλυτικώ· σοι λέγω, έγειρε και άρον τον κράβαττόν σου και ύπαγε εις τον οίκον σου. Και ηγέρθη ευθέως, και άρας τον κράβαττον εξήλθεν εναντίον πάντων, ώστε εξίστασθαι πάντας και δοξάζειν τον Θεόν λέγοντας ότι ουδέποτε ούτως είδομεν».
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:
Εκείνο τον καιρό μπήκε ο Ιησούς στην Καπερναούμ· και διαδόθηκε πως ήταν σ' ένα σπίτι. Και αμέσως μαζεύτηκαν πολλοί, τόσοι που δε χωρούσαν ούτε στην αυλή του σπιτιού· και τους κήρυττε το θείο λόγο. Έρχονται τότε και του φέρνουν έναν παραλυτικό, που τον σήκωναν τέσσερις άνθρωποι. Και επειδή δεν μπορούσαν να τον πλησιάσουν από τον κόσμο, έβγαλαν τη στέγη του σπιτιού σ' εκείνο το μέρος που ήταν ο Ιησούς· και αφού άνοιξαν τόπο, κατέβασαν το κρεβάτι όπου επάνω ήταν κατάκοιτος ο παραλυτικός. Όταν ο Ιησούς είδε την πίστη τους, λέγει στον παραλυτικό: Παιδί μου, σου συγχωρέθηκαν οι αμαρτίες σου. Και ήσαν εκεί και κάθονταν μερικοί από τους γραμματείς και διαλογίζονταν μέσα τους: Τι φοβερές βλασφημίες λέγει αυτός; Ποιος μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες παρά μόνο ένας, ο Θεός;
Και αμέσως κατάλαβε ο Ιησούς με το πνεύμα του πως τέτοια διαλογίζονται μέσα τους και τους είπε: Τι βάζετε τέτοια στο μυαλό σας; Τι είναι πιο εύκολο, να πεις στον παραλυτικό σου συγχωρούνται οι αμαρτίες; ή να πεις σήκω επάνω, πάρε το κρεβάτι σου στον ώμο και περπάτα; Και για να μάθετε πως ο υιός του ανθρώπου έχει εξουσία να συγχωρεί εδώ στη γη αμαρτίες (τότε λέγει στον παραλυτικό)· Σε σένα λέγω, σήκω επάνω, πάρε το κρεβάτι σου στον ώμο και πήγαινε στο σπίτι σου. Και ο παραλυτικός σηκώθηκε αμέσως και βγήκε μπροστά στα μάτια όλου του κόσμου, έτσι που όλοι να τα έχουν χαμένα, να δοξάζουν το Θεό και να λέγουν πως ποτέ δεν είδαμε τέτοιο πράγμα.
                                                                            ΣΧΟΛΙΑ:1. Όλοι ήθελαν να ακούσουν τα θεϊκά και σωτήρια λόγια του Κυρίου και να παραβρεθούν στα θαύματα που επιτελούσε. Αυτό το κήρυγμα του Ιησού το συνεχίζει και σήμερα η αγία Εκκλησία μας, που πολλές φορές με τη δύναμη του Κυρίου θαυματουργεί στις γιορτές της Παναγίας και των Αγίων. Είναι απαραίτητο ο άνθρωπος να τρέφεται από τη μικρή του ηλικία με το λόγο του Κυρίου. Μόνον έτσι ο άνθρωπος γίνεται σωστός, ενάρετος και ευεργετικός στην κοινωνία. Αυτή την ευλογία του Χριστού παίρνει το παιδί, όταν εκκλησιάζεται τακτικά και με βαθιά τη συναίσθηση ότι βρίσκεται στον οίκο του Θεού.
2. Οι τέσσερις άνθρωποι, που σήκωναν τον παραλυτικό είχαν στην καρδιά τους μεγάλη αγάπη και πίστη. Ήθελαν να φέρουν με κάθε τρόπο τον παράλυτο κοντά στο Χριστό για να θεραπευθεί. Η αγάπη τους βοήθησε να ξεπεράσουν όλες τις δυσκολίες και τα εμπόδια που είχαν παρουσιαστεί μπροστά τους. Άνοιξαν τη στέγη και κατέβασαν τον παράλυτο μπροστά στο Χριστό. Η πίστη των ανθρώπων αυτών έγινε αφορμή, ώστε ο Κύριος να συγχωρέσει τις αμαρτίες του παραλυτικού. Ήθελε να δείξει σε όλους μας ότι η αμαρτία οδηγεί τον άνθρωπο σε φοβερές και άσχημες καταστάσεις. Η μόνη λύτρωση του ανθρώπου βρίσκεται στον Ιησού Χριστό, που έχει απόλυτη εξουσία ως Θεός να συγχωρεί την αμαρτία.
3. Οι Γραμματείς όμως στο σημερινό Ευαγγέλιο θύμωσαν, πιάν άκουγαν τον Κύριο να συγχωρεί τις αμαρτίες του παραλυτικού. Δεν είχαν όμως το θάρρος να του το πουν. Ο Ιησούς Χριστός, ως Θεός παντογνώστης, είχε γνωρίσει τις σκέψεις τους και τους είπε: «Τι βάζετε τέτοιους διαλογισμούς στο μυαλό σας; Για να δείτε δε πως ο υιός του ανθρώπου έχει εξουσία να συγχωρεί ι εδώ στη γη αμαρτίες, λέγει στον παραλυτικό: Σήκω επάνω, πάρε το κρεβάτι σου στον ώμο και πήγαινε στο σπίτι σου».
4. Ο Κύριος έδειξε τη θεϊκή εξουσία του και με το θαύμα του παραλυτικού και με τη δύναμη που έχει να βλέπει τις επιθυμίες και τους διαλογισμούς μας. Και εμείς πρέπει να σκεφτόμαστε από τη μικρή μας ηλικία αυτή την αλήθεια. Όλες οι αμαρτίες μας μένουν μπροστά στα μάτια του Θεού. Και αν δεν τις ξέρουν οι άνθρωποι, τις ξέρει όμως ο Θεός. Δεν μπορούμε να τις αρνηθούμε, ούτε και να τις κρύβουμε. Χρειάζεται λοιπόν να ομολογούμε τις αμαρτίες μας στην ιερή εξομολόγηση και μάλιστα στη διάρκεια της Μεγάλης Σαρακοστής. Με την εξομολόγηση ανοίγουμε την ψυχή μας και μπαίνει μέσα της η δροσιά του Αγίου ι Πνεύματος. Μας φωτίζει, μας καθοδηγεί και μας κάνει πραγματικά παιδιά του Θεού. Αισθανόμαστε τον Κύριο πολύ κοντά μας και μάλιστα σε δύσκολες στιγμές, όπως είναι η θλίψη, η αρρώστια, η φτώχια και ο θάνατος ενός συγγενικού μας προσώπου. Με τις ευχές της Εκκλησίας λυτρώνεται ο άνθρωπος από τα βάσανα και τις συμφορές.
 ΔΙΔΑΓΜΑ:
«Τέκνον, αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι σου... έγειρε και άρον τον κράβαττόν σου και ύπαγε εις τον οίκον σου» (Μάρκου κεφ. α' στίχοι 10-11).
Η σημερινή περικοπή είναι μια υπενθύμιση πως ο Χριστός που θεράπευσε τότε τον παράλυτο, συνεχίζει και σήμερα να θεραπεύει με τα λυτρωτικά μέσα της Εκκλησίας, τα Άγια Μυστήρια. Η στροφή λοιπόν προς την ψυχή μας αποδεικνύεται η μεγαλύτερη υποχρέωση μας», (Γ. ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΥ, Φως εκ Φωτός, Αθήναι 1978, σελ. 257).

΄Αγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς

ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΑΛΑΜΑ Β! ΚΥΡΙΑΚΗ ΝΗΣΤΕΙΩΝ
Ο θείος αυτός πατέρας, καταγόταν από την Ασία και ανετράφη από παιδί στην βασιλική αυλή της Κωνσταντινούπολης. Τελείωσε τις σπουδές του στη φιλοσοφία, ρητορική και φυσική. Στη λογική, κατά την αποφοιτήριο διάλεξή του ενώπιον του αυτοκράτορα και των αξιωματούχων, ο πρύτανης του πανεπιστημίου ανεφώνησε με θαυμασμό ότι αν ήταν παρών και ο ίδιος Aριστοτέλης θα τον επαινούσε.
Μετά τις σπουδές του όμως, απέρριψε τη προσφορά υψηλών αξιωμάτων του αυτοκράτορα, εγκατέλειψε τα βασίλεια και από είκοσι χρονών ασκήτευσε στο Άγιον Όρος. Πρώτα στην Λαύρα του Βατοπεδίου κατόπιν στη Λαύρα του Αθανασίου καθώς και στην ερημική τοποθεσία Γλωσσία, σημερινή Προβάτα. Αναχώρησε από το Όρος για τα Ιεροσόλυμα, αλλά στην Θεσσαλονίκη είδε σε όραμα τον Άγιο Δημήτριο που του απαίτησε να μείνει και να μονάσει εκεί κοντά. Μόνασε τότε στη Βέροια και τριάντα χρονών έγινε ιερέας. Εκεί πλήθη μοναχών και λαϊκών προσέτρεχαν να τον συμβουλευθούν. Μετά πέντε χρόνια και λόγω εισβολής των Σέρβων επέστρεψε στον Άθωνα σε κοντινό κελί της Μεγίστης Λαύρας, όπου έφθασε σε μεγάλα ύψη φωτισμού και εκεί σε όραμα έλαβε εντολή να ασχοληθεί με δογματικά θέματα. Κατόπιν λόγω της φήμης του αναγκάσθηκε να γίνει ηγούμενος για ένα χρόνο στη μονή Εσφιγμένου. Αργότερα έγινε και αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης για δώδεκα χρόνια, αλλά μόνο στα μισά παρέμεινε λόγω περιπετειών, από τη δράση του, μέχρι και φυλακής.
Παραστάθηκε στις συγκροτηθείσες συνόδους του 1341 και 1347 και πολέμησε τις κακοδοξίες των δυτικόφρονων Βαρλαάμ και Ακινδύνου.
Έγραψε πολλά θεολογικά συγγράμματα ιδιαίτερα δογματικά για να καταπολεμήσει τους αιρετικούς, όπως περί του Αγίου Πνεύματος, καθώς και επιστολές στους αντιησυχαστές, επίσης διάφορα ομολογιακά κείμενα. Είναι ο θεολόγος της χάριτος, του ακτίστου φωτός.
Μετά στασιμότητα πολλών αιώνων ο Γρηγόριος πέτυχε να ανανεώσει την θεολογική ορολογία και να δώσει νέες κατευθύνσεις στη θεολογική σκέψη. Ξεκίνησε από προσωπικές εμπειρίες και απέδειξε ότι το έργο της θεολογίας είναι ασύγκριτα ανώτερο από της φιλοσοφίας και επιστήμης. Αξιολογεί την έξω σοφία ως περιορισμένη, αναφέροντας δύο γνώσεις, την θεία και την ανθρώπινη και δύο Θεϊκά δώρα, τα φυσικά για όλους και τα υπερφυσικά ή πνευματικά που δίδονται όποτε θέλει ο Θεός και μόνο στους καθαρούς και αγίους, στους τελείους. Η θεολογία ολοκληρώνεται δια της θεοπτίας.
Οι αντίπαλοι του Παλαμά πίστευαν στο χωρίο του Ιωάννου ότι «τον Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε» και κατηγορούσαν τους μοναχούς που είχαν θεοπτία, ως ομφαλοσκόπους. Ο Γρηγόριος αντέτεινε ότι ο Κύριος είπε: «οι καθαροί στην καρδία τον Θεόν όψονται» (Ματθ. 5,8). Θεμελιώδης προσφορά του Γρηγορίου στην θεολογία είναι η διάκριση στην ουσία και ενέργεια του Θεού. Η ύπαρξη του Θεού συνίσταται σε δύο. Στην ουσία Του, η οποία είναι άκτιστη, ακατάληπτη και αυθύπαρκτη και ονομάζεται κυριολεκτικά θεότης (εδώ αναφέρεται το ουδείς εώρακε) και στις ενέργειές Του, οι λεγόμενες ιδιότητες ή προσόντα που είναι μεν άκτιστες, αλλά καταληπτές. Άλλο λοιπόν η θεότης και άλλο η βασιλεία, η αγιότης κ.λ.π.
Ο άνθρωπος είναι μίγμα δύο διαφόρων κόσμων και συγκεφαλαιώνει όλη την κτίση. Ακολουθώντας την Πατερική γραμμή σε σύγκριση με τη πλατωνική και βαρλααμική ανθρωπολογία, θεωρεί ότι το σώμα του ανθρώπου δεν είναι πονηρό, αλλά αποτελεί κατοικία του νου, αφού μάλιστα καθίσταται και του Θεού κατοικία, έτσι μαζί με τη ψυχή καθιστά τον άνθρωπο ενιαίο και αδιάσπαστο σύνολο. Η αναγέννηση του ανθρώπου γίνεται με το βάπτισμα και η ανακαίνιση με την θεία Ευχαριστία. Είναι τα δύο θεμελιώδη μυστήρια, της θείας οικονομίας.
Το ουσιωδέστερο στοιχείο της διδασκαλίας του αγίου Γρηγορίου Παλαμά συνίσταται στην ανύψωση του ανθρώπου υπεράνω αυτού του κόσμου. Η εμπειρία της θεώσεως είναι δυνατή από εδώ με την παράδοξο σύνδεση του ιστορικού με του υπεριστορικού. Το φως που είδαν οι μαθητές του Χριστού στο Θαβώρ, το φως που βλέπουν οι καθαροί ησυχαστές σήμερα και η υπόστασις των αγαθών του μέλλοντος αιώνος αποτελούν τις τρείς φάσεις ενός και του αυτού πνευματικού γεγονότος, σε μια υπερχρόνια πραγματικότητα.
Προβάλλει λοιπόν η Εκκλησία την μνήμη του στη δεύτερη Κυριακή, ως συνέχεια, τρόπον τινά και επέκταση της πρώτης Κυριακής, της Ορθοδοξίας. Η μνήμη του αγίου Γρηγορίου Παλαμά είναι ένα είδος δευτέρας «Κυριακής της Ορθοδοξίας»
Κοιμήθηκε σε ηλικία 63 χρονών στις 14 Νοεμβρίου από ασθένεια και αγιοποιήθηκε σύντομα. Το ιερό του λείψανο σώζεται σήμερα στη μητρόπολη της Θεσσαλονίκης.
(*) Ε.Π.Ε ΓΡΗΓ.ΠΑΛΑΜΑ Τομ. 9ος.

Κυριακή Β΄ των Νηστειών

ΟΜΙΛΙΑ ΕΙΣ ΤΗΝ Β΄ ΚΥΡΙΑΚΗΝ ΤΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ
π. Ἰουστίνου Πόποβιτς
Ἡ (νηστεία εἶναι) ὁδός, μέ τήν ὁποία ἐσύ καί ἐγώ βαδίζουμε πρός τήν Ἀνάστασι. Τήν ἀνάστασι τοῦ σώματος καί τῆς ψυχῆς. Ναί. Καί ἐσύ καί ἐγώ. Γι’ αὐτό ἡ νηστεία εἶναι θαυμαστή. Γιατί εἶναι ἕνας δρόμος. Γιά ποῦ; Γιά τήν Ἀνάστασι. Καί λοιπόν, αὐτό τί σημαίνει; Σημαίνει Ἀνάστασι – νίκη κατά τοῦ θανάτου· Ἀνάστασι – νίκη κατά τῆς ἁμαρτίας· Ἀνάστασι – νίκη κατά τοῦ διαβόλου. Αὐτό εἶναι ἡ νηστεία!
Σέ ἕνα θαυμάσιο στιχηρό αὐτῶν τῶν ἡμερῶν ψάλλαμε καί προσευχηθήκαμε: «Ἀκολουθήσωμεν τῷ διά νηστείας ἡμῖν, τήν κατά τοῦ διαβόλου νίκην ὑποδείξαντι, Σωτῆρι, τῶν ψυχῶν ἡμῶν» (Πέμπτη Α΄ Ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν, Ἀπόστιχα Ἑσπερινοῦ).
Νηστεία – νίκη κατά τοῦ διαβόλου. Νά ἡ καλή εἴδησι, πού ὁ Κύριος μᾶς ἔφερε. Θέλεις νίκη κατά τῆς ἁμαρτίας; Θέλεις νίκη κατά τοῦ ἐφευρέτου τῆς ἁμαρτίας, κατά τοῦ ἰδίου τοῦ διαβόλου; Ὁρίστε, ἡ νηστεία –λέγει ὁ Σωτήρ.
Ναί, μέ τήν νηστεία ἐσύ γίνεσαι ὁ μεγαλύτερος νικητής σέ αὐτόν τόν κόσμο. Ποιός νίκησε τόν διάβολο, ποιός, ἐκτός ἀπό τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό; Κανένας ἄλλος. Γι’ αὐτό, Αὐτός εἶναι ὁ Σωτήρ τοῦ κόσμου, διότι μόνο Αὐτός εἶναι Θεός, πιό ἰσχυρός ἀπό τόν διάβολο. Ὅλα τά ἄλλα εἶναι πιό ἀνίσχυρα ἀπό αὐτόν. Καί ἐμεῖς, ἀκολουθώντας Τον, στήν πραγματικότητα ἀκολουθοῦμε τόν Νικητή πού μᾶς δίνει πάντοτε τήν νίκη κατά τοῦ διαβόλου, κατά τοῦ κάθε διαβόλου πού μᾶς ἐπιτίθεται γιά νά μᾶς νικήσῃ καί νά μᾶς ρίξῃ στήν ἁμαρτία. Σέ τί, δηλαδή; Στόν θάνατο.
* * *
Ὕπαρξις ἀθάνατη. Αὐτό εἶναι ὁ ἄνθρωπος. Ὁ Κύριος ἦλθε στόν γήινο κόσμο μας, γιά νά νικήσῃ τήν ἁμαρτία μας· γιά νά μᾶς δώσῃ τήν δύναμι, τά μέσα, νά κάνουμε καί ἐμεῖς τό ἴδιο, νά κάνουμε τό ἴδιο μαζί Του, ὁδηγούμενοι ἀπό Αὐτόν, ἀκολουθώντας Τον.
Τί εἶναι οἱ ἀνθρώπινες νίκες; Τίποτε. Ὅλες οἱ ἀνθρώπινες νίκες, ἄν δέν νικοῦν τόν θάνατο, εἶναι ἧττες. Τί εἶναι ὅλες οἱ νίκες, τίς ὁποῖες πολλοί βασιλιάδες καί ἰσχυροί αὐτοῦ τοῦ κόσμου, ἐπέτυχαν καί ἐπιτυγχάνουν; Τί εἶναι οἱ εὐρωπαϊκοί πόλεμοι: πρῶτος, δεύτερος, τρίτος, δέκατος καί πεντηκοστός; Τί εἶναι; Εἶναι ἧττες, ἧττα μετά τήν ἧττα. Δέν εἶναι νίκες. Οἱ ἄνθρωποι σκοτώνουν, ἐπενόησαν τόν πόλεμο καί τούς φόνους σάν μέσο, γιά νά νικήσουν τό κακό σ’ αὐτόν τόν κόσμο.
Μόνο ὁ Θεός καί ἡ δύναμις τοῦ Θεοῦ μποροῦν νά νικήσουν τό κακό σέ αὐτόν τόν κόσμο. Μόνο ὁ Θεός καί ἡ δύναμις τοῦ Θεοῦ μποροῦν νά νικήσουν τόν δημιουργό κάθε κακοῦ καί κάθε ἁμαρτίας, τόν διάβολο. Ὁ Θεός ἔδωσε αὐτές τίς θεῖες δυνάμεις σέ κάθε ἕναν ἀπό ἐμᾶς, γιά νά νικᾶμε καί ἐμεῖς σάν λογικά ἀνθρώπινα ὄντα, σάν λογικά ὄντα τοῦ Θεοῦ, τό κακό· νά νικᾶμε τόν διάβολο μέ τήν δύναμι τοῦ Θεοῦ.
Ἰδού ἡ ἁγία νηστεία, ἰδού ἡ ἁγία προσευχή. Τί εἶναι αὐτές; Αὐτές εἶναι οἱ θεῖες δυνάμεις, τίς ὁποῖες ὁ Κύριος ἄφησε καί ἔδωσε στήν Ἐκκλησία Του, ὥστε ἐμεῖς, κάθε ἕνας ἀπό ἐμᾶς, νά νικοῦμε τόν διάβολο ἐπιγράφοντας σέ ἐμᾶς τούς ἴδιους τήν νίκη, νά νικοῦμε γιά ἐμᾶς τούς ἴδιους. Νά νικοῦμε τήν ἁμαρτία ὄχι χάριν τοῦ ἄλλου, ἀλλά χάριν ἡμῶν τῶν ἰδίων. Διότι, νά ξέρῃς, ἡ κάθε ἁμαρτία σου εἶναι πολεμιστής τοῦ διαβόλου. Κάθε ἁμαρτία πού ἐσύ ἀγαπᾶς, πού κρατᾶς μέσα σου –φανερά ἤ κρυφά, τό ἴδιο κάνει– εἶναι τό δόρυ τοῦ διαβόλου, ἀήττητο φοβερό ὅπλο. Ἀήττητο βέβαια ὅσο δέν ἀποτραβιέσαι ἀπό αὐτήν καί ὅσο δέν νοιώθεις ὅτι ἡ ἁμαρτία πού κάνεις, στήν πραγματικότητα σέ θανατώνει, σέ κάνει νά αὐτοκτονῇς, ὅποια καί ἄν εἶναι ἡ ἁμαρτία. Τό μίσος π.χ., σέ κάνει νά αὐτοκτονῇς. Ὁ θυμός, ἡ σκληροκαρδία, ἡ φιλαργυρία, ὅλα αὐτά εἶναι ὅπλα, φοβερά ὅπλα τοῦ διαβόλου, τά ὁποῖα σοῦ δίνει στά χέρια καί ἐσύ σκοτώνεις τόν ἑαυτό σου.
Ὁ διάβολος δέν μπορεῖ νά ἀναγκάσῃ κανέναν ἀπό ἐμᾶς νά ἁμαρτήσῃ. Μπορεῖ μόνο νά προτείνῃ τήν ἁμαρτία. Μπορεῖ νά σοῦ προσφέρῃ τό ξίφος γιά νά σκοτώσῃς τόν ἑαυτό σου. Ὁ ἴδιος δέν μπορεῖ νά σέ φονεύσῃ. Ὁ Θεός δέν τοῦ δίνει αὐτή τήν δύναμι. Ἀλλά, ἄν ἐσύ δεχθῇς ἀπό αὐτόν τό ξίφος, ἄν δεχθῇς π.χ. τήν φιλαργυρία ἤ τόν θυμό ἤ τήν ζήλεια ἤ τήν πονηριά, τήν καταλαλιά, τήν κλοπή, νά!, τότε πῆρες στά χέρια σου τό ξίφος καί τό καρφώνεις στήν καρδιά σου. Ὁ διάβολος δέν ἔχει ἐξουσία νά ἀναγκάσῃ τόν ἄνθρωπο νά ἁμαρτήσῃ· ἔχει μόνο τήν ἐξουσία νά προτείνῃ τήν ἁμαρτία στόν ἄνθρωπο. Αὐτός προτείνει τήν ἁμαρτία σέ σένα καί σέ μένα. Καί ἐγώ καί ἐσύ (τί κάνουμε); Ἐγώ καί ἐσύ, ἤ ἀποδεχόμαστε τήν ἁμαρτία ἤ τήν διώχνουμε. Αὐτό σημαίνει ὅτι ἤ σκοτώνουμε τόν ἑαυτό μας, χωρίζουμε τήν ψυχή μας ἀπό τόν Θεό, ἤ διώχνοντας τήν ἁμαρτία βαδίζουμε ὁλοταχῶς πρός τήν Ἀνάστασι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, πρός τήν νίκη, τήν ὁριστική καί τελεία νίκη κατά τῆς ἁμαρτίας, κατά τοῦ θανάτου, κατά τοῦ διαβόλου.
Γι’ αὐτό, ἀδελφοί, ὁ Κύριος ἦλθε σέ αὐτόν τόν κόσμο. Γι’ αὐτό μᾶς ἄφησε τά πάντα. Γι’ αὐτό μᾶς ἄφησε τήν ἁγία νηστεία. Γι’ αὐτό μᾶς ἄφησε τήν ἁγία προσευχή. Γιά νά νικᾶμε τόν διάβολο, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ δημιουργός τῆς ἁμαρτίας καί τοῦ θανάτου. Τί κάνει κάθε ἁμαρτία σέ μένα καί σέ σένα; Μᾶς σκοτίζει. Ἡ ἁμαρτία εἶναι σκότος. Βγάζει ἀπό μέσα της σκοτάδι, καί τό σκοτάδι κατακλύζει καί τήν δική σου καί τήν δική μου ψυχή, κατακλύζει τήν συνείδησί μας, κατακλύζει τίς αἰσθήσεις μας. Καί ἐμεῖς σάν νά εἴμαστε σέ παραμιλητό, σέ παραλήρημα, νυχτωμένοι, στό σκοτάδι. Δέν ξέρουμε τί κάνουμε. Αὐτό εἶναι ἡ ἁμαρτία. Κάθε ἁμαρτία εἶναι γιά τήν ψυχή μία παραζάλη.
Ὅμως ὁ Κύριος ἦλθε σέ αὐτόν τόν κόσμο ἀκριβῶς γι’ αὐτό. Γιά νά μᾶς δώσῃ τό φῶς, νά μᾶς δώσῃ τήν ἀναμμένη δᾶδα, νά μᾶς δώσῃ τά φῶτα, γιά νά ἀποδιώξουμε ἐκεῖνο τό σκότος. Νά, αὐτό εἶναι ἡ ἁγία νηστεία! Εἶναι ἕνας τεράστιος προβολέας, ὁ ὁποῖος στέκεται στόν δρόμο τῆς ζωῆς μας. Ἡ νηστεία κατεβάζει ἀπό τόν οὐρανό στήν ψυχή σου τό οὐράνιο φῶς. Ἄν βέβαια εἶναι ἀληθινή νηστεία. Ἡ ἀληθινή νηστεία εἶναι ἐγκράτεια σέ κάθε κακό, ἐγκράτεια στήν τροφή, ἀλλά καί ἐγκράτεια σέ κάθε κακό καί ἁμαρτία.
* * *
Ἡ προσευχή τί κάνει σέ σένα; Σέ ἀνεβάζει στόν οὐρανό, καί τότε ἀπό τόν οὐρανό κατεβάζει στήν ψυχή σου τό θεῖο φῶς. Ποιοί εἴμαστε, τί εἴμαστε, ποῦ πορευόμαστε; Ποῦ μᾶς ὁδηγοῦν οἱ μέρες καί οἱ νύχτες μας; Ποῦ τρέχουμε; Εἴτε θέλεις εἴτε δέν θέλεις, εἴτε θέλω εἴτε δέν θέλω, δέν μποροῦμε νά σταματήσουμε τήν μέρα νά κυλήσῃ. Σέ παίρνει, σέ παίρνει. Ποῦ;
Νά, ἡ ἁγία νηστεία εἶναι μπροστά μας. Καί ἐμεῖς γνωρίζουμε ὅτι αὐτή ἡ ἁγία ὁδός φέρει στήν Ἀνάστασι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἰδού Φῶς πάνω ἀπό κάθε φῶς! Διότι μέ τήν Ἀνάστασί Του ὁ Κύριος κατηύγασε ὅλους τούς κόσμους μέ τό θεῖο Του φῶς. Κατηύγασε ὅλη τήν κτίσι, κατηύγασε ὅλα τά ὄντα, κατηύγασε τούς ἀνθρώπους, κατηύγασε τίς ψυχές μας, κατηύγασε τά ἄστρα, τούς οὐρανούς, τά πουλιά, τά φυτά, τά ζῶα. Ὅλους τούς κόσμους κατηύγασε, καί ἔδειξε τί; Μέ τήν Ἀνάστασί Του ὁ Κύριος φανέρωσε τό τελευταῖο καί τελικό μυστήριο τῆς ὑπάρξεώς μας. Ἔδειξε τί πρέπει κάθε ἕνας ἀπό ἐμᾶς νά γνωρίζῃ καί νά κάνῃ. Αὐτό εἶναι τό μόνο πού μᾶς μένει. Ὅλα τά ἄλλα μᾶς τά κλέβει καί τά ἁρπάζει ὁ θάνατος. Ὅλα. Ἐνῶ αὐτό ὁ Κύριος τό προσφέρει σέ ὅλους.
Ἡ κάθε ἁμαρτία εἶναι σκοτισμός τῆς ψυχῆς, ἐνῶ κάθε ἀρετή εἶναι μεταμόρφωσις τῆς ψυχῆς.
Ὑπερηφάνεια, –αὐτό εἶναι φρίκη!
Σκληροκαρδία, –ἄν φωλιάσῃ στήν ψυχή μου καί στήν ψυχή σου, ὤ! μοιάζει μέ τό πιό βαθύ σκοτάδι, γιά τό ὁποῖο ὁ Σωτήρας μιλάει στό ἅγιο Εὐαγγέλιό Του. Κόλασι!
Σκληροκαρδία, οἴησις, φιλαυτία, –νά ξέρῃς, ἀδελφέ καί ἀδελφή, ὅτι ὅλα αὐτά εἶναι ἡ δική σου μικρή κόλασις. Κουβαλᾶς μέσα σου τήν κόλασι.
* * *
Ὁ Κύριος μᾶς ἔδωσε τό φάρμακο. Τό φάρμακο γιά τήν ὑπερηφάνεια εἶναι ἡ ταπεινοφροσύνη. Ταπείνωσε τόν ἑαυτό σου μπροστά στόν Κύριο, ταπείνωσε τόν ἑαυτό σου μπροστά στούς ἀδελφούς, καί νά! ἡ θεία δύναμις τῆς ταπεινοφροσύνης θά ἁπλώσῃ πάνω στήν ψυχή σου τό θεῖο φῶς καί θά ἀποδιώξῃ καί θά φυγαδεύσῃ ὅλο τό σκοτάδι τῆς ὑπερηφανείας, τῆς σκληρότητος καί τῆς οἰήσεως τῆς ψυχῆς σου.
Ὁ φιλάργυρος ἄνθρωπος δέν βλέπει τίποτε ἄλλο ἀπό ἕνα σορό χρημάτων. Φιλάργυρος δέν εἶναι (μόνο) ἐκεῖνος πού ἀγαπᾶ τά χρήματα καί τά κτήματα. Φιλάργυρος εἶναι, γιά παράδειγμα, καί ὁ ἐπιστήμονας πού μένει πάνω σέ ἕνα βιβλίο ὅλη του τήν ζωή, βρῆκε ἀπασχόλησι καί ξέχασε τόν Θεό. Αὐτό εἶναι φιλαργυρία, αὐτό εἶναι ἕνα ψεύτικο εἴδωλο, αὐτό εἶναι ἕνας ψεύτικος θεός. Ὅλα ὅσα ὁ ἄνθρωπος βάζει σ’ αὐτόν τόν κόσμο ὡς σκοπό τῆς ζωῆς του, ὡς θεό ἀντί τοῦ Ἀληθινοῦ Θεοῦ, αὐτό εἶναι φιλαργυρία. Νά τοποθετῇ κανείς ὁ,τιδήποτε ἄλλο, ἀντί τοῦ Ἀληθινοῦ Θεοῦ, αὐτό εἶναι φιλαργυρία. Τό βλέπουμε αὐτό.
Νά! εἶσαι φιλάργυρος. Δέν γνωρίζεις λοιπόν τόν δρόμο τῆς ζωῆς. Σκοτάδι, νύχτα, πλάκωσε τήν συνείδησί σου, ἔπεσε στά μάτια τῆς ψυχῆς σου. Καί ἐσύ δέν βλέπεις τόν σωστό δρόμο. Δέν βλέπεις τό νόημα τῆς ἐπιγείου ζωῆς σου. Δέν βλέπεις ὅτι τό μόνο φάρμακο πού θά θεραπεύσῃ τόν θάνατό σου, τήν κόλασί σου, εἶναι ἡ μετάνοια. Μάλιστα! Στήν περίπτωσι τῆς φιλαργυρίας ἡ μετάνοια εἶναι τό μοναδικό φάρμακο μπροστά στόν Κύριο.
Ἡ ἁμαρτία! Εἶναι σκοτισμός τῆς ψυχῆς καί τῆς συνειδήσεώς μας.
Ἐνῶ ἡ ἀρετή! Αὐτή εἶναι μεταμόρφωσις τῆς ψυχῆς.
Ἡ νηστεία εἶναι σταδιακή μεταμόρφωσις τῆς ψυχῆς. Μέ τήν νηστεία ἡ ψυχή καθαρίζεται ἀπό κάθε ἀκαθαρσία, καθαρίζεται ἀπό κάθε ἁμαρτία, καθαρίζεται ἀπό κάθε πάθος. Ἡ νηστεία, ὅταν γίνεται μέ προσευχή καί μέ ὅλες τίς ἄλλες ἀσκήσεις, ξεριζώνει ἀποτελεσματικά, ξεριζώνει ἀπό τήν ψυχή ὅλα τά κακά μας στοιχεῖα, ὅλες τίς κακές συνήθειες. Ἄν ἐσύ πρίν τήν νηστεία ἐπέτρεπες στόν ἑαυτό σου ἡ γλῶσσα σου νά λέγῃ ἀνόητα λόγια ἤ ψέμματα, ἡ νηστεία γι’ αὐτό εἶναι ἐδῶ, γιά νά μεταμορφωθῇ ἡ γλῶσσα σου, νά βάλῃς φρονημάδα στήν γλῶσσα σου. Τό ἴδιο κάνε μέ τά μάτια σου, μέ τά αὐτιά, μέ ὅλο τό εἶναι σου. Σταμάτα τήν ἁμαρτία! Αὐτό εἶναι νηστεία. Αὐτό εἶναι ἀληθινή νηστεία. Ἄν καταλαλοῦσες, μή καταλαλῇς πλέον. Ἄν ἔκλεβες, μή κλέβῃς πλέον. Ἄν τσακώθηκες, νά συμφιλιωθῇς τό γρηγορότερο, ὅσο εἶσαι ἐν ζωῇ, μήπως καί σέ εὕρῃ ὁ θάνατος αὐτή τήν νύχτα, ἐνῶ ἐσύ θά εἶσαι μαλωμένος μέ τούς γείτονές σου. Ἀλοίμονό σου! Αὐτός ὁ τσακωμός εἶναι γιά σένα μιά θηλιά, μιά θηλιά πού σέ τραβάει κατευθεῖαν στό βασίλειο τῆς φιλονεικίας, τῆς ἁμαρτίας, τοῦ διαβόλου, τήν κόλασι. Εἴθε ὁ Ἀγαθός Κύριος νά μοῦ δώσῃ ὅλα τά μέσα, γιά νά διώξω κάθε ἁμαρτία ἀπό τήν ψυχή μου.
* * *
Φθόνος. Τί εἶναι ὁ φθόνος; Ὁ φθόνος εἶναι πάθος τόσο μεγάλο, ὥστε πρόδωσε ἀκόμα καί τόν Θεό, τόν Χριστό. Οἱ Ἑβραῖοι ἀπό φθόνο πρόδωσαν τόν Κύριο Ἰησοῦ Χριστό, ἀπό φθόνο! Μή λές ὅτι αὐτό εἶναι μικρή ἁμαρτία. Ὁ διάβολος, ὁ διάβολος ξεγέλασε τόν Ἀδάμ καί τήν Εὔα ἀπό φθόνο. Φθόνησε τά πλάσματα τοῦ Θεοῦ, τά θεόμορφα δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ, τόν πρῶτο ἄνδρα καί τήν πρώτη γυναῖκα, καί ἀπό φθόνο τούς ἔρριξε στήν ἁμαρτία, τούς εἰσηγήθηκε τήν φρικτή ἁμαρτία. Σήμερα θά φθονήσω, αὔριο θά φθονήσω, καί ἔτσι ὁ φθόνος θά ριζώσῃ μέσα μου. Ἀλλά νά ξέρῃς, μέσα σου ἔμεινε ὁ φονέας σου, μέσα σου ἔμεινε ἡ κόλασίς σου, μέσα σου ἔμεινε ὁ διάβολός σου διά τοῦ φθόνου. Διότι, ποτέ ἡ ἁμαρτία δέν ἔρχεται μόνη της. Ὁ Κύριος λέγει ὅτι πίσω ἀπό κάθε ἁμαρτία ἀκολουθεῖ ὁ διάβολος. Καί ὅταν ἐσύ ἀφήσῃς τήν ὁποιαδήποτε ἁμαρτία στήν ψυχή σου, ὅταν κάνῃς τήν ὁποιαδήποτε ἁμαρτία, νά ξέρῃς ὅτι ὁ διάβολος ἔχει ἔρθῃ στήν ψυχή σου. Δέν εἶσαι μόνος σου, ἐκεῖνος σέ ὁδηγεῖ. Ποῦ; Στόν θάνατο, στόν θάνατο. Ποῦ; Στήν κόλασι, στά αἰώνια βάσανα.
Ἡ νηστεία, ἡ ἁγία νηστεία· ἡ προσευχή, ἡ ἁγία προσευχή· ὅλα αὐτά ὁδηγοῦν στήν Ἀνάστασι, στήν νίκη κατά τῆς ἁμαρτίας, κατά τοῦ διαβόλου, κατά τοῦ θανάτου.
* * *
Καί ἐμεῖς σήμερα, αὐτή τήν Β΄ Κυριακή τῆς ἁγίας νηστείας, ἑορτάζουμε ἕναν ἀπό τούς μεγάλους νικητές. Ἑορτάζουμε τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, ἀρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, τόν μεγάλο ἀσκητή τοῦ Θεοῦ, τόν μεγάλο ὑπέρμαχο τῆς Ὀρθοδοξίας καί τοῦ Φωτός τοῦ Χριστοῦ. Αὐτός εἶναι πού σέ ὅλη του τήν ζωή ἀκολουθοῦσε τόν Σωτῆρα μας μέ τήν νηστεία, τήν προσευχή καί ὅλες τίς ἄλλες ἀρετές, πού νικοῦσε ὅλους τούς δαίμονες, ὅλες τίς ἁμαρτίες, ὅλα τά πάθη αὐτοῦ τοῦ κόσμου, καί πού φώτιζε ὅλες τίς ψυχές πού ἦσαν γύρω του. Καί πού σήμερα ζῆ διά τῶν ἱερῶν συγγραμμάτων του.
Ἔτσι εἶναι καί κάθε ἅγιος. Κάθε ἅγιος τί εἶναι; Τίποτε ἄλλο παρά κάποιος πού ἀδιάκοπα σέ αὐτόν τόν κόσμο τηρεῖ μέ ζῆλο τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ, κάποιος πού ἐκπληρώνει ὅλες τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ. Καί βέβαια κάθε ἀρετή κατεβάζει στήν ψυχή τό Οὐράνιο Θεῖο Φῶς.
Οἱ Ἅγιοι τοῦ Θεοῦ εἶναι ἐκεῖνοι πού μέ τίς ἅγιες ἀρετές ἔδιωξαν ἀπό μέσα τους κάθε σκοτάδι ἁμαρτίας, κάθε ζόφο, κάθε δαιμονικό σκότος καί κάθε κόλασι. Γι’ αὐτό κάθε Ἅγιος ζωγραφίζεται ἔτσι, ὥστε νά βγαίνῃ ἀπό μέσα του φῶς καί γύρω ἀπό τό κεφάλι του νά ἔχῃ φωτοστέφανο. Ὅλα μέσα του λάμπουν. Σκέψεις ἅγιες καί λαμπρές. Φῶς ἐκπέμπεται ἀπό τό κεφάλι του καί ἀπό ὅλο τό εἶναι του. Καθάρισε τό σῶμα του καί τήν ψυχή του ἀπό τά πάθη, ἀπό τό σκότος, ἀπό τήν ἀχλύ, καί γι’ αὐτό φῶς ἐκχέεται ἀπό αὐτόν.
Τέτοιος εἶναι ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, τέτοιος εἶναι ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, τέτοιος εἶναι ὁ ἅγιος Βασίλειος ὁ Μέγας, τέτοιοι εἶναι ὅλοι οἱ Ἅγιοι, ἀπό τόν πρῶτο μέχρι τόν τελευταῖο. Καί ὅλοι αὐτοί εἶναι ἐδῶ, μαζί μας, στήν ’Εκκλησία τοῦ Χριστοῦ, οἱ ζῶντες παιδαγωγοί μας, σύγχρονοί μας. Οἱ Ἅγιοι δέν πεθαίνουν. Ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου δέν πεθαίνει ἀπό τότε πού ὁ Κύριος ἀναστήθηκε. Καί τό σῶμα μας θά ἀναστηθῇ τήν ἡμέρα τῆς Κρίσεως. Ὅλοι αὐτοί εἶναι ζῶντες, σύγχρονοί μας. Μᾶς βοηθοῦν. Ὅλοι ἐμεῖς ἀποτελοῦμε ἕνα σῶμα ἐν Χριστῷ, τήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, καί οἱ Ἅγιοι μᾶς βοηθοῦν καί μᾶς ὁδηγοῦν στίς ὁδούς τῶν εὐαγγελικῶν ἀρετῶν.
Νά, ἐδῶ εἶναι ὁ Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, ὁ μεγάλος ἀσκητής, γιά νά μᾶς ὁδηγῇ στήν Ἀνάστασι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, νά μᾶς ὁδηγῇ πρός ὅλες τίς νίκες κατά τῆς ἁμαρτίας, κατά τοῦ θανάτου, κατά τοῦ διαβόλου. Ἔχει τήν ἱκανότητα, ἔχει τήν δύναμι. Τήν ἔλαβε καί τήν λαμβάνει ἀπό τόν Κύριο. Καί τήν μοιράζει σέ ὅλους μας, ὥστε ὁ καθένας μας νά ἀσκῇ τήν ἀληθινή νηστεία. Ἡ ἀληθινή νηστεία εἶναι ἐγκράτεια ἀπό κάθε ἁμαρτία, ἀπό κάθε πάθος, ἐγκράτεια στό φαγητό γιά νά μήν ὑπερηφανεύεται τό σῶμα, γιά νά μή ξεσηκώνονται τά πάθη, ἀλλά μέ πίστι, στερούμενο τό φαγητό, νά βιάζεται στήν ἐγκράτεια ἀπό κάθε κακό.
Ἐμεῖς, ὁ κάθε ἕνας μας, ἄς παραστήσουμε σεσωσμένες τίς ψυχές μας ἐνώπιον τοῦ Κυρίου, ὁ Ὁποῖος μᾶς παρέδωσε τήν νηστεία σάν νίκη κατά τοῦ διαβόλου, ὥστε μέ χαρά στήν ψυχή μας νά φθάσουμε στήν Ἀνάστασι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἄς ἀναστηθοῦμε μαζί Του ἀπό κάθε θάνατο, ἄς νικήσουμε ὁριστικά καί γιά πάντα κάθε ἁμαρτία μέσα μας, κάθε πάθος, κάθε διάβολο, ὥστε νά μπορέσουμε σύν πᾶσι τοῖς Ἁγίοις νά Τόν δοξάσουμε στήν γῆ καί στόν οὐρανό, αὐτόν τόν Θαυμαστό καί Ἀναντικατάστατο Θεό καί Κύριο, τόν Ἰησοῦ Χριστό, τόν μοναδικό Σωτῆρα τῶν ἀνθρώπων σέ ὅλους τούς κόσμους. Ἀμήν.
ΠΗΓΗ: http://www.imkby.gr/greek/sarakosti/week/b_week/bweek_8.htm
[Ιστοσελίδα: Ι.Μ.Καισαριανής,Βύρωνα και Υμηττού]

Ο Αλή Πασάς

Αλληλογραφούσε με τον Ναπολέοντα
 και οι Φιλικοί τον αποκαλούσαν συνθηματικά «Ο πενθερός»
                                                      Αλή Πασάς: στα όρια
    της ιδιοφυΐας και της νεύρωσης
Το προσωπικό αρχείο του
έρχεται για πρώτη φορά στο φως
ΤΗΣ ΜΙΚΕΛΑΣ ΧΑΡΤΟΥΛΑΡΗ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Σάββατο 27 Φεβρουαρίου 2010
Ο πρωτόγονος και αντιφατικός Αλή Πασάς, που έφτασε να εμπνεύσει τον Ουγκώ, τον Δουμά και τον Μπαλζάκ, θα μπορέσει επιτέλους να αποκτήσει την πρώτη σοβαρή και ουσιαστική βιογραφία του χάρη στη δημοσίευση του προσωπικού του Αρχείου με 1.469 ελληνόγλωσσα έγγραφα (εδώ απεικόνιση της δολοφονίας του στο Μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα, στο νησάκι της λίμνης των Ιωαννίνων)
Εξόντωσε τους Σουλιώτες, έπνιξε την Κυρα-Φροσύνη, σχεδίασε τη δολοφονία του πεθερού και του γαμπρού του, έμαθε στους Έλληνες αρματολούς να πολεμάνε. Η ζωή του ήταν πολυτάραχη, η εξουσία του ευρύτατη, η σταδιοδρομία του αιματηρή και η πτώση του εκκωφαντική. Ποιος όμως ήταν στην πραγματικότητα ο Τεπελενλής Αλής, πασάς των Ιωαννίνων; Σήμερα για πρώτη φορά η αλήθεια ξεπροβάλλει πίσω από τον μύθο του χάρη στη δημοσίευση του προσωπικού του αρχείου.
Χίλια τετρακόσια εξήντα εννέα ελληνόγλωσσα έγγραφα από το συρτάρι του Αλή Πασά δημοσιοποιούνται για πρώτη φορά στο σύνολό τους, στην τετράτομη έκδοση του Αρχείου του, που φωτίζει σε βάθος μια από τις σπουδαιότερες περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Επιστημονικός υπεύθυνος και σχολιαστής, ένας από τους κορυφαίους ιστορικούς της μεταπολεμικής Ελλάδας, ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ο οποίος μας παρουσιάζει με αδρές γραμμές και τον χαρακτήρα του Τεπελενλή.
Εφέντι μου, ετούτη είναι όλη φουκαράδς και δεν έχουν προτον ψομί να φαν και θέλα πεθάνουν από την πήναν...
Από τους βασικούς αρχηγούς της πολιορκίας του Σουλίου, ο Μπεκήρ Τζογαδούρης, ζητά στις 8/5/1804 από τον Αλή Πασά να βοηθήσει τους φτωχούς Σουλιώτες που έχουν απομείνει εκεί, δίνοντάς τους δουλειά και έναν παπά «ότι η Ρομέγη χορής παπάν δεν ημπορούν να γκάμουν». Ο Αλή Πασάς είναι 54 χρόνων τότε, και θα ζήσει άλλα 18 ώς τα 72 του, οπότε θα δολοφονηθεί το 1822 με εντολή του Σουλτάνου Μαχμούτ Β΄, πάνω στο νησάκι της λίμνης των Ιωαννίνων όπου είχε καταφύγει και ζούσε μια απροσδόκητη και τρυφερή σχέση με την Κυρα-Βασιλική. Σε εκείνα τα νερά, είχε διατάξει το 1804 να θανατωθούν με πνιγμό η Γιαννιώτισσα Κυρα-Φροσύνη- μια επώνυμη αρχόντισσα της πόλης- και 17 ακόμα γυναίκες με το πρόσχημα του άσεμνου βίου.
Αλβανός μουσουλμάνος, γεννημένος στο Τεπελένι (οικισμό του Μπερατίου), από οικογένεια δραστήριων και διεκδικητικών τοπικών μπέηδων, πατέρας τριών γιων (Βελή, Μουχτάρ και Σαλήχ), ο Αλής διορίστηκε πασάς (περιφερειακός διοικητής) των Ιωαννίνων το 1788. Από τις αρχές του 19ου αιώνα είχε υπό τον έλεγχό του όλη σχεδόν την ηπειρωτική Ελλάδα νότια από το Δυρράχιο (εκτός από την Αττική), καθώς και την Πελοπόννησο, ενώ παράλληλα επεκτεινόταν και προς το Ιόνιο. Στα μάτια των πολλών, ήταν δηλαδή ο κύριος υπερασπιστής του δυτικού τμήματος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο ίδιος, ωστόσο, γνωρίζοντας- όπως σημειώνει ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος-, ότι λόγω της καταγωγής του δεν θα μπορούσε ποτέ να παίξει στην κεντρική σκηνή της οθωμανικής πολιτικής, οραματιζόταν μια δική του κληρονομική ηγεμονία εντός της αυτοκρατορίας, κάτι που δεν κατάφερε τελικά να κάνει.
O Αλή Πασάς ήταν μια προσωπικότητα στα όρια της ιδιοφυΐας αφενός και της νεύρωσης αφετέρου. Όπως προκύπτει από το Αρχείο του και από την Εισαγωγή του Παναγιωτόπουλου, είχε μια πρωτόγονη και ταυτόχρονα επεξεργασμένη πολιτική σκέψη και έντονη λαϊκή συνείδηση που του επέτρεψε να διαχειριστεί αποτελεσματικά τόσο τις πολιτικο-διπλωματικές συνθήκες της εποχής του όσο και τις ατέλειες του οθωμανικού διοικητικού συστήματος. Ήταν από όλους τους πασάδες εκείνος που κατάλαβε καλύτερα τα παιχνίδια των ευρωπαϊκών δυνάμεων και που επικοινωνούσε περισσότερο με τη Δύση- αλληλογραφούσε μάλιστα με τον Ναπολέοντα-, ωστόσο δεν ήταν δυτικόφρων και παρέμεινε παραδοσιακός. Η υποτιθέμενη ανεξιθρησκία του ήταν μια μορφή συγκάλυψης της επιθετικότητάς του. Στην πραγματικότητα ήταν δεισιδαίμων και αβυσσαλέα καχύποπτος, βίαιος τόσο απέναντι στους χριστιανούς (π.χ. Σουλιώτες) όσο και απέναντι στους ομοθρήσκους του. Και σε μια εποχή κατά την οποία τα αξιώματα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν συνήθως ετήσια, εκείνος κατάφερε να γίνει ο μακροβιότερος πασάς σε ένα πόστο, μένοντας κυρίαρχος στα Ιωάννινα για 33 χρόνια!
Για ποιον λόγο, κύριε Παναγιωτόπουλε, μας ενδιαφέρει σήμερα ο Αλή Πασάς;
Πρώτα πρώτα διότι είναι μια κυρίαρχη φυσιογνωμία της ελληνικής ιστορίας, που έχει σχέση με την Ελληνική Επανάσταση. Όλο το στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό που έλαβε μέρος στον Αγώνα είναι άμεσα ή έμμεσα συνδεδεμένο με τον Αλή Πασά: είτε στην υπηρεσία του όπως ο Ανδρούτσος, ο Καραϊσκάκης, ο Πανουργιάς ή ο Κίτσος Τζαβέλλας και στην αυλή του όπως ο Κωλέττης, ο Βηλαράς, ο Ψαλίδας, είτε ως αντίπαλοί του. Όπως οι Σουλιώτες οι οποίοι εξοντώνονται το 1803 από τον Αλή αλλά επιστρέφουν το 1820 στο Σούλι για να τον στηρίξουν εναντίον των σουλτανικών στρατευμάτων που τον πολιορκούν όταν κηρύσσεται αποστάτης. Σκεφθείτε πως στο ξεκίνημα του Αγώνα, επί 10-11 μήνες ο Αλή και οι Έλληνες συμβαδίζουν, και σε κάποιο βαθμό συνεργάζονται- αν και όχι ρητά- εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Πύλης, ώσπου ο πανίσχυρος Αλή νικιέται. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι οι Φιλικοί, στο συνθηματικό γλωσσάρι τους τον έλεγαν «Ο Πενθερός».
Ο Αλή έχει όμως ειδικό βάρος και επειδή σχετίζεται με την αναδυόμενη εθνική ιστορία της Αλβανίας, με την ιστορία της φθίνουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας καθώς και με τα διεθνοποιημένα, όπως λέτε, Επτάνησα...
Φυσικά, διότι είναι περιφερειακός πασάς σε ζωτική περιοχή των ελληνικών χωρών, με ισχυρή αναλογία ορθόδοξου πληθυσμού, ισχυρή ορθόδοξη αλβανική κοινότητα, ισχυρή παρουσία Αλβανών μουσουλμάνων που παρουσιάζουν χαμηλό βαθμό εκτουρκισμού (είναι ελληνόφωνοι/αλβανόφωνοι), μια περιοχή που παράλληλα δέχεται μεγάλη εισροή ιδεών του Διαφωτισμού. Επίσης διότι βρίσκεται σε επαφή με τα Ιόνια Νησιά σε μια εποχή όπου εναλλάσσονται εκεί τέσσερις διαδοχικές ηγεμονίες (Βενετία, Γαλλία, Ρωσία, Αγγλία), άρα το πασαλίκι του γίνεται δίαυλος για τη συνάφεια με τη Δύση. Τέλος επειδή την ώρα που η αυτοκρατορία μοιάζει να μην είναι σε θέση να διαχειριστεί την εξουσία, εκείνος γίνεται από τους πλέον χαρακτηριστικούς εκφραστές σεπαρατιστικών (χωριστικών) λύσεων που προσβλέπουν στον ρεφορμισμό (μεταρρύθμιση) του σουλτανικού καθεστώτος. Στο τέλος βέβαια, η δική του λύση θα αποδειχθεί αναποτελεσματική και το μόνο αντίπαλο μοντέλο που θα αποδώσει θα είναι εκείνο που θα στηριχθεί στις εθνικές κοινότητες. Η λύση δηλαδή που εκπροσωπούν η σερβική και η Ελληνική Επανάσταση.
Στην υπηρεσία του Αλή Πασά συναντάμε ορισμένα πρόσωπα που θα παίξουν ηγετικό ρόλο στην Επανάσταση, όπως ο Ανδρούτσος ή ο Καραϊσκάκης. Πώς συμβιβάζονται αυτές οι συμπεριφορέςόργανα εξουσίας και στοιχεία αντίστασης;
Η υπηρεσία χριστιανών ως φρουρών της υπαίθρου είναι από παλιά γνωστή στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αυτοί είναι οι αρματολοί που ο λαός τούς δέχεται κυρίως επειδή κυνηγάνε τους ληστές. Ο Αλή Πασάς έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον θεσμό, τον αναβάθμισε και με την πολιτική τού διαίρει και βασίλευε, χρησιμοποίησε δεξιοτεχνικά ορισμένες από τις ομάδες των ορεινών περιοχών (της Στερεάς κυρίως και της Ηπείρου) για τη δημιουργία δικής του τοπικής επιρροής. Όταν όμως ξεσπά η Επανάσταση, ο Αλή Πασάς βρίσκεται υπό διωγμόν από την Υψηλή Πύλη και οι αρματολοί, εν μέρει ή σταδιακά, αποδεσμεύονται από την επιρροή του και προσχωρούν στην εθνική εξέγερση. Ωστόσο, σε σχέση με άλλες ομάδες όπως οι κοτζαμπάσηδες ή ο κλήρος, εκείνοι αμφιταλαντεύτηκαν περισσότερο απ΄ όλους ως προς τη βαθύτερη ιδεολογική τους ένταξη. Ήταν όμως τόσο απαραίτητοι για να υπάρξει ένοπλη αντίσταση στην αυτοκρατορία, ώστε οι άλλες ομάδες ανέχονταν τις αδυναμίες τους.
Είναι ο Αλή Πασάς ο πρόδρομος της αλβανικής αφύπνισης;
Αυτό υποστηρίζεται από μερίδα της αλβανικής ιστοριογραφίας, και είναι μια επιβίωση των ρομαντικών ιδεών για τη συγκρότηση των βαλκανικών ταυτοτήτων. Ο Αλή είναι ένας Αλβανός, μουσουλμάνος, Οθωμανός πασάς αλλά δεν φαίνεται να είχε ποτέ δράση εθνοτικού τύπου. Δεν έδειξε ποτέ καμία ιδιαίτερη εύνοια προς τους αλβανικούς ή αλβα νόφωνους πληθυσμούς, ούτε προκύπτει από πουθενά καμία φροντίδα του για την ανάδειξη μιας ιδιαίτερης αλβανικής κουλτούρας. Αντίθετα απεχθανόταν ιδιαίτερα τους αλβανικής καταγωγής τοπικούς μουσουλμάνους ηγεμονίσκους και τις ανυπότακτες κοινότητες.
Στη σχολική ιστορία το Σούλι εμφανίζεται ως πρόδρομος της ελληνικής εξέγερσης κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τι μαθαίνουμε γι΄ αυτό, από το Αρχείο του Αλή Πασά;  Οι Σουλιώτες ήταν μια ανυπότακτη ορεινή κοινότητα, στηριγμένη στη δύναμη των όπλων, που ζούσε από την έμμεση ή άμεση εκμετάλλευση των γειτονικών πληθυσμών. Από τη στιγμή λοιπόν που ο Αλή Πασάς ήθελε να επεκτείνει την κυριαρχία του σε όλη την περιοχή, δεν μπορούσε να ανεχτεί τοπικούς θύλακες μη ελεγχόμενης εξουσίας· γι΄ αυτό επιδίωξε με τέτοια επιμονή τη φυσική τους εξόντωση. Από το Αρχείο του μαθαίνουμε όλη τη διαδικασία της πολιορκίας του Σουλίου και τη σταδιακή αποδυνάμωση της άμυνας των Σουλιωτών, περισσότερο από κούραση και διάσπαση της εσωτερικής συνοχής τους παρά από κλασικού τύπου προδοσία, όπως κατά καιρούς έχει γραφτεί.
Επιχείρηση αρετής με θύμα την Κυρα-Φροσύνη
Η πράξη που προσδιορίζει αμετάκλητα τα όρια και τον χαρακτήρα της ηγεμονίας του Αλή Πασά στα Γιάννινα είναι το αποτρόπαιο έγκλημα, η δολοφονία της Κυρα-Φροσύνης και ακόμα δεκαεπτά γυναικών, στο πλαίσιο μιας «επιχείρησης αρετής». Η θανάτωσή τους με πνιγμό, με μια απλή απόφαση του Πασά, χωρίς κανενός είδους άλλη νομιμοποίηση μάς γυρίζει πίσω στην καρδιά του οθωμανικού συντηρητισμού και είναι μια πράξη- τομή σ΄ αυτήν την πόλη του Διαφωτισμού. Πέρα από τη μυθολογία που την περιβάλλει για την υποτιθέμενη σχέση της με τον Μουχτάρ Πασά, γιο του Αλή, ή για το δαχτυλίδι της γυναίκας του που βρέθηκε στα χέρια της, η Ευφροσύνη, σύζυγος εμπόρου και μητέρα δύο παιδιών αντιπροσωπεύει με τα ντυσίματά της, τα γλέντια της, τις παρέες και την ανεξαρτησία της ένα νέο ήθος που εγκαθίσταται στα Γιάννινα. Ένα ήθος «ευρωπαϊκό», που απειλεί να υπονομεύσει την ιερή τάξη των πραγμάτων και να διασπάσει τον παραδοσιακό ιστό. Αυτό είναι που δεν μπορεί να αποδεχθεί ούτε η πόλη στο σύνολό της (εξ ου και η κατοπινή σιωπή) ούτε βέβαια και ο Αλή Πασάς.
Πολύτιμα έγγραφα
Τα πολύτιμα αυτά ντοκουμέντα του Αλή Πασά αποτυπώνουν τα πάρε- δώσε του στην πιο δραστήρια περίοδο της ηγεμονίας του (1788-1822), μέχρι τον θάνατό του και ανήκαν στη συλλογή του Κωνσταντινουπολίτη Ι. Χώτζη που φυλάσσεται στην Γεννάδειο Βιβλιοθήκη της Αμερικανικής Σχολής Αθηνών. Η έκδοσή τους από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) έχει και ένα πρόσθετο ενδιαφέρον, διότι συνιστά μια σημαντική επιστημονική πρόταση του Β. Παναγιωτόπουλου. Το καθένα από τα 1.469 έγγραφα συνοδεύεται από μια μίνι μελέτη με τη μορφή εισαγωγικού σημειώματος το οποίο καθιστά προσιτές στους ερευνητές και στο κοινό τις βουβές και αποσπασματικές πληροφορίες που κρύβει το Αρχείο του Αλή Πασά. Ειδικευμένος στην Τουρκοκρατία, ο Παναγιωτόπουλος υπογράφει και το γοητευτικό (και τεκμηριωμένο πλέον) πορτρέτο - ψυχογράφημα του Τεπελενλή (148 σελίδες στον Δ΄ τόμο) το οποίο απαντάει στις ιδεολογικά φορτισμένες και συνήθως καταγγελτικές βιογραφίες που έχουν κυκλοφορήσει γι΄ αυτόν.
Η έκδοση- στην οποία συνεργάστηκαν και οι Δημήτρης Δημητρόπουλος και Παναγιώτης Μιχαηλάρης- συμπληρώνεται από ένα εκτεταμένο Γλωσσάρι, βασική Βιβλιογραφία και Ευρετήρια προσώπων, τόπων, όρων και αξιωμάτων.

Η IP σου είναι

Sign by Danasoft - Get Your Free Sign

ΕΙΣΑΙ ΑΠΟ......

Βάλε προορισμό και δες την διαδρομή που διάλεξες

News

TV Online

Skype